Alstublieft, uw agenda tot 2012!
In tien jaar tijd kan er vréselijk veel gebeuren. Om maar 'ns wat te noemen: sinds De Zaak eind 1992 het levenslicht zag, heeft u als ondernemer onder andere te maken gekregen met een aanscherping van de wao-regelgeving, een strengere ziektewet, allerlei Europese richtlijnen, de afschaffing van vestigingseisen, een gestage stijging van uw administratieve lastendruk, een nieuw belastingstelsel en invoering van de euro. Poeh! De komende tien jaar wordt het opnieuw bal, want zeker op het gebied van de sociale zekerheid is de overheid nog lang niet uitgesleuteld. En vanaf 2004 kunt u zelf uw energieleverancier kiezen. In dat jaar krijgt u ook te maken met de gevolgen van de Europese uitbreiding met tien nieuwe landen. Dat zal beslist gevolgen hebben voor uw concurrentiepositie. En dan hebben we het nog niet over de talrijke ontwikkelingen die op u af zullen komen en die zich op dit moment al enigszins aan het aftekenen zijn. In een poging de toekomst tot 2012 (hopelijk ons twintigjarig jubileum!) te voorspellen, vroeg De Zaak twee ondernemers (Annemarie Dekker en Eckart Wintzen) en werkgeversvoorman Hans de Boer om voor u alvast vooruit te blikken en hier en daar wat piketpalen te slaan. Doe er u voordeel mee!
Het hebben van personeel is 'a pain in the ass' en dat zal de komende jaren alleen maar erger worden
Hans de Boer, MKB-Nederland:"Janssen Metaal doet zaken met Brezjnevinski in Kiev"
"Over tien jaar denk ik dat we een totaal andere soort ondernemers hebben," filosofeert Hans de Boer. De voorzitter van MKB-Nederland denkt dat er vooral meer vraag komt naar mensen die 'het' in de vingers hebben, zoals verpleegsters, tuin- en timmermannen. En, zo gaat hij verder, de eenmanszaak heeft de toekomst. De nu ongeveer 300.000 bedrijven met personeel krijgen het de komende jaren steeds moeilijker. "Het hebben van personeel is 'a pain in the ass' en dat zal alleen maar erger worden. Werknemers krijgen steeds meer rechten, terwijl de werkgever steeds meer plichten krijgt."
Zoek een partner
Volgens De Boer moet u nu al anticiperen op de gevolgen voor
u van de uitbreiding van de Europese Unie. "Zeker voor
industrie en ICT geldt dat bedrijven een bondgenootschap
zullen moeten sluiten met collega-ondernemingen uit de
toetredende landen. Dat is de enige manier om te overleven.
Veel middelgrote bedrijven zoeken nu al naar een partner in
andere delen van Europa voor het maken van onderdelen of
producten. Die noodzaak wordt alleen maar groter,
internationalisering wordt een integraal onderdeel van de
ondernemerstrategie."
Dit brengt overigens ook risico's met zich mee. "De
partners die duizenden kilometers van je vandaan zitten, ken
je minder goed dan het bedrijf om de hoek," aldus De
Boer. Nu exporteren 50.000 à 60.000 bedrijven.
"Uit onderzoek blijkt dat nog eens eenzelfde aantal dit
ook kan, maar dat ze de stap nog niet heeft durven zetten.
Als Jansen Metaal zaken wil doen met Brezjnevinski in Kiev,
zitten ze maar aan elkaar te snuffelen zonder het écht
zeker te weten." Om de risico's bij export te
verminderen gaat MKB-Nederland met een zogeheten certificaat
van betrouwbaarheid werken. "Bedrijven begeven zich op
de internationale wegen en dus lobbyen wij nu voor
'rijbewijzen' om het zakendoen te
vergemakkelijken."
Terug naar school
De Boer ziet nog meer trends die de komende jaren de kop
opsteken en die eveneens vooral op de verdere integratie van
Europa en op globalisering zijn terug te voeren. Hij somt
op:
"Productiebedrijven gaan steeds meer uitbesteden naar
andere landen. Bedrijven die de factor arbeid niet makkelijk
kunnen losschudden, zullen veel vaardiger moeten worden op
het gebied van marketing, communicatie, administratie en
personeelsbeleid." De boodschap is helder: anders
verliezen ze de concurrentiestrijd van lagere
lonenlanden.
Verder verwacht De Boer dat 'arbeid' een veelgevraagd
exportartikel zal worden. Vooral in dienstverlenende beroepen
gaat de 'handel' goed op gang komen, zo voorspelt
hij. Banen zoals die van verpleegster, metselaar of hovenier
zullen in Nederland steeds vaker worden vervuld door
goedkopere krachten uit de "randlanden van de Europese
Unie," aldus De Boer.
Maar, zo besluit hij: ondernemers zullen áltijd
overleven, al worden de eisen wél opgeschroefd. Gezien
de internationalisatie waaraan ook u niet ontkomt, zult u in
de toekomst onder meer beter moeten leren met verschillende
culturen en talen overweg te kunnen. "De ondernemer van
de toekomst zal nog meer dan nu het geval is een meneer of
mevrouw zijn die op hbo-niveau acteert."
Mijn motto is: hou je oren en ogen open. Dan blijf je de concurrentie de komende tien jaar een stap voor
Annemarie Dekker, Remmert Dekker Vouwkartonnages:"Mijn personeel is de toekomst"
"Het verschil tussen familiebedrijven en andere ondernemingen wordt de komende tien jaar kleiner," denkt Annemarie Dekker. Als vierde generatie staat zij al vijf jaar aan het hoofd van het familiebedrijf Remmert Dekker Vouwkartonnages in Wormer. "Niet-familiebedrijven volgens steeds meer onze lijn en zien in dat de zorg voor het personeel belangrijk is."
Persoonlijke aanpak
Acht op de tien bedrijven binnen het mkb is in handen van een
familie. De kracht van dit soort ondernemingen is de
betrokkenheid van de eigenaren. Door de grote zorg is het
verloop onder het personeel lager. "Tevreden personeel
zorgt voor een goed bedrijf," zegt Dekker en het mag dus
ook geen wonder heten dat zij haar werknemers bovenaan de
agenda zet voor de komende tien jaar. "Zíj zijn
onze toekomst. "
Juist ook dankzij zijn personeel lukt het Remmert Dekker om
met innovaties binnen de eigen branche voorop te lopen.
"Het is belangrijk medewerkers de ruimte te geven zich
te ontwikkelen. Als zij het idee hebben dat je met een paar
veranderingen het proces kunt versnellen of verbeteren, dan
proberen we dat. Soms is het een succes en een andere keer
stoten we onze neus." Resultaten van deze creatieve
vrijheid zijn er genoeg. Zo is Remmert Dekker het enige
bedrijf binnen de eigen sector dat met één
doorgang kan UV-lakken (een glanslaagje op papier
aanbrengen). Dat scheelt tijd en geld en is dus winst op de
concurrentie.
Blijf origineel
Als jonge vrouw in een conservatieve mannenwereld, weet
Dekker zich zonder problemen staande te houden. De komende
tien jaar ziet ze dan ook positief tegemoet. Dat in de
tussentijd de Europese grenzen nog verder opengaan, ziet ze
niet als een bedreiging. "Mijn motto is: hou je oren en
ogen open. Dan blijf je ook de komende tien jaar in business.
Het is belangrijk om origineel te blijven. Wees je
concurrentie altijd een stapje voor."
Voor veel familiebedrijven blijft de opvolging ook in dit
decennium de achilleshiel. Was het vroeger vanzelfsprekend
dat een zoon of dochter het bedrijf overnam, nu is het vaak
hopen op een goede afloop. Dekker maakt zich er niet druk
over. "Ik heb drie kinderen, maar die zijn over tien
jaar nog te jong om daar al een beslissing over te nemen.
Maar als ze niet willen, ook goed."
En mocht ze binnen tien jaar toch het estafettestokje moeten
overdragen, dan is haar echtgenoot de logische opvolger. Maar
ook de gedachte dat iemand binnen het bedrijf een plek
opschuift en haar plaats inneemt, is in haar ogen niet
ondenkbaar.
Het gaat erom in te spelen op slapende behoeften in de maatschappij. Want we wíllen best duurzaam leven
Miljonair-ondernemer Eckart Wintzen:"Is dit welvaart? Dat noem ik armoede!"
Als het aan Eckhart Wintzen ligt, dan krijgt de Nederlandse economie de komende tien jaar een andere invulling. Want één ding staat voor deze uitgesproken ondernemer als een paal boven water: zoals het nu gaat, gaat het níet goed. "We gedragen ons buitengewoon onverantwoordelijk. Zowel producenten, consumenten als de overheid. Een paar ondernemers begint nu door te krijgen dat er iets moet gebeuren. Zij pakken daarmee alvast de markt van de toekomst."
Een 'tandje' anders
Eckart Wintzen is rijk geworden in de ICT, met zijn bedrijf
BSO-Origin. Bekendheid geniet hij vanwege zijn onorthodoxe
managementstijl én zijn verschijning. Want in de
wereld van topbestuurders in driedelig grijs, is Wintzen met
zijn lange, grijze haren, spijkerbroek en standaard open
boordje een buitenbeentje. Sinds de verkoop van BSO-Origin
aan Philips, halverwege de jaren negentig, heeft Wintzen
Ex'tent opgericht, een beleggingsvehikel om duurzaam
ondernemen te stimuleren. Hij gelooft er heilig in dat het
roer om moet, omdat "ik vind dat we met de huidige
markteconomie op de verkeerde weg zitten. De welvaart groeit
maar de planeet kan de bronnen niet leveren en de
'stront' niet verwerken."
Maar een soft pleidooi voor minder consumeren en produceren
zul je van Wintzen niet horen. "Niemand wil een tandje
terug. Dus moet 't maar een tandje anders." Zijn
advies: "We moeten ophouden welstand te definiëren
als 'dit wil ik hebben' en meer denken vanuit
'dit wil ik genieten'." Deze benadering biedt
het bedrijfsleven evenveel kansen, aldus Wintzen. Weliswaar
in andere sectoren, die niet vervuilend zijn of
grondstofverslindend. "Goede ouderenzorg bijvoorbeeld.
We hebben nu geen tijd en geld daarvoor dus stoppen we
bejaarden maar in een soort oudjesfabriek. Is dit welvaart?
Dat noem ik armoede!"
Speel het spel samen
De onorthodoxe denker Wintzen voorziet een gedwongen verschuiving van materiële naar immateriële welvaart: het accent in de Nederlandse economie komt hierdoor steeds zwaarder op de dienstensector te liggen. Hij erkent evenwel dat deze economische omwenteling niet vanzelf zal gaan. "Er zal een nauw samenspel voor nodig zijn tussen de overheid, het bedrijfsleven en de burger." Andere wetgeving zal ondernemingen moeten prikkelen nieuwe paden in te slaan. Verder denkt hij aan "het afschaffen van de belasting op arbeid" en de invoering van een belasting op 'onttrokken waarde' ofwel een fiscale ontmoediging van het gebruik van natuurlijke grondstoffen. Ook vindt Wintzen dat de overheid reclame- en voorlichtingscampagnes moet inzetten om producenten én consumenten te prikkelen meer 'duurzaam' te denken en te handelen. Er is op dit punt nog wel een weg te gaan, gezien de "debiele kortzichtigheid" van het huidige, demissionaire kabinet, aldus Wintzen.
Slim inspelen
Slimme ondernemers, vindt Wintzen, spelen nu al vast in op
dit onvermijdelijke toekomstscenario. Dat doet hij zelf ook
al met Ex'tent dat risicokapitaal verstrekt aan - veelal
kleine - bedrijven die producten of diensten aanbieden, die
zo min mogelijk het milieu belasten. "Het gaat erom in
te spelen op slapende behoeften in de maatschappij. Want we
wíllen best duurzaam leven. Kijk maar naar groene
stroom. Ondanks de subsidiëring kost die meer dan gewone
elektriciteit en desondanks zijn genoeg consumenten bereid er
voor te kiezen."
Voorbeelden heeft hij te over, zoals het bedrijf Greenwheels
uit Rotterdam, een soort milieuvriendelijke
'rent-a-car'. Wie geen eigen auto wil, maar niet op
het onbetrouwbare openbaar vervoer wil zijn aangewezen, kan
via Greenwheels in 21 Nederlandse steden op ieder gewenst
moment een auto krijgen. "Je houdt je pasje voor het
raam, stapt in en tuft weg. Vervoer van deur tot deur, maar
dan wel op een milieuvriendelijke manier. Een
Greenwheels-auto kent namelijk gemiddeld dertien
verschillende bestuurders."
Ex'tent investeert in Greenwheels, maar Wintzen werkt
zelf ook aan een eigen, groots project dat de files op de
Nederlandse wegen binnen een x-aantal jaar definitief zou
moeten oplossen: beeldtelefonie. Een paars prototype van het
apparaat dat deze audiovisuele communicatie mogelijk moet
maken, staat al op zijn bureau en is door hemzelf ontworpen.
Nu nog de lobby en die voert hij onvermoeibaar bij overheid
en bij grote bedrijven. "De benodigde infrastructuur
ligt al voor het grootste gedeelte onder de grond. Alleen het
fijnmazige netwerk - tot aan ieders voordeur -
ontbreekt." Het geld daarvoor moet de overheid
fourneren.
Als het aan Eckart Wintzen ligt, staat u over tien jaar dus
niet in de file, maar pakt u veelvuldig de beeldtelefoon.
"Duur zal zo'n ding niet zijn. De prijs van een
goede kleurentelevisie, schat ik."