De informatiesnelweg is in de eerste plaats een gespreksonderwerp

In het Nationaal Telecommunicatie Initiatief (NTI) tracht de adviesclub Capt van minister Jorritsma de voorwaarden voor de totstandkoming van de elektronische snelweg te formuleren. Dat verloopt moeizaam.

Tijdens een recente bijeenkomst van de Capt, in het Wassenaarse Kasteel De Wittenburg, werd een merkwaardige discussie gevoerd:

Professor Walter Zegveld: "De elektronische snelweg ligt er al, maar we gebruiken hem niet.'

Eckard Wintzen (BSO): "De snelweg is er niet, slechts fietspaden, dus moeten we hem als de wiedeweerga aanleggen. "

Frans de Bruine, Europese Commissie: " We moeten wel proeven voor diensten op touw zetten waarmee we het gebruik van de elektronische snelweg kunnen stimuleren. "

Wintzen: "Beproeven heeft geen zin, want voor communicatie is een grote schaal nodig. Massa's moeten individueel video-communicatie kunnen toepassen. De capaciteit van de telefoonlijn moet honderd keer zo groot worden, of duizend keer. "

De toehoorder wordt een ding duidelijk: de deskundigen weten niet waar ze over spreken. Ligt de elektronische snelweg er of niet? Is er vraag naar, en van wie? Op welk moment is investering nodig, hoeveel en door wie?

Het zijn de kernvragen die in het NTI, hoe nobel het initiatief ook is, niet aan de orde korren. Het is cruciaal of de telefoonlijn honderd keer groter moet worden of duizend keer.

Techniek is niet van belang, zo heet het. Is dat zo? PTT Research test kastjes om de capaciteit van de telefoon van 30 naar 2000 of zelfs 6000 op te voeren. 6000 wat? Dat maakt niet eens zoveel uit: Voor spraak is 4 voldoende, met 30 kunnen er per minuut tientallen A4-tjes tekst per minuut over de lijn of sterk vertraagd bewegend beeld. Met 2000 of 6000 is de lijn geschikt voor volledig bewegend beeld, ofwel video over de lijn, zonder dat majeur ingrepen in de infrastructuur noodzakelijk zijn. Voor het toezenden van films is dat handig. De telefoon blijft ondertussen beschikbaar voor gesprekken. (In geheimtaal. ADSL en HDSL.)

Hoeveel glasvezel ligt er en waar en hoeveel is er nodig? Wat kost dat ruw weg? De schakeltechniek voor de snelweg, hoe staat het daar mee? Wie investeert er op welk niveau en tegen welke prijs in die techniek? Het NTI doet zelfs geen poging tot beantwoording.

Het NTI gaat er echter (terecht) van uit dat het Monopolie gebroken moet worden: liberalisering, 50 procent lagere kosten voor huurlijnen en hogere betrouwbaarheid zijn premisses van het NTI.

Het dreigt badwater èn kind weg te gooien. PTT heeft een enorme kennis in huis, trachtte de afgelopen jaren deze ook te monopoliseren en vindt erkenning daarvan prettig. Wat ligt er meer voor de hand om de kennis en strategie van PTT in de discussie te betrekken?

Debatterend Nederland laaft zich aan vrijblijvend gepraat over de randvoorwaarden en toekomstmogelijkheden, daarmee concretisering zoveel mogelijk vermijdend. Is het een wonder dat de brainstorm-sessies van de Capt, voorheen Rapt, tot vrijblijvende stellingen leidt?

Zo moest de club er eerder twee jaar over doen om te formuleren dat liberalisering in telecom nodig was. Intussen regelde Brussel de vrijheden op de markt. De reeds bestaande mogelijkheden worden door Nederlandse bedrijven niet benut, omdat ze in de veronderstelling verkeren dat we nog voor een woud aan discussiepunten staan.

In een nuttige inventarisatie somt het NTI de mogelijkheden op voor betere telematicatoepassing voor verschillende sectoren, van overheid, amusement en uitgeverijen tot en met transport, handel en banken, 15 in totaal. De inhoud is een handboek met aardige toepassingen van gisteren en vandaag en wat vage wensen voor morgen.

Dat is ook logisch, want de innovatie laat zich niet analyseren. Die komt voort uit de drang om oorspronkelijk te zijn, superieur, een concurrentieslag te maken, onvergetelijk of steenrijk te worden. Zulk een streven dringt niet door tot de welingelichte kringen van het NTI. De warmte en de belangrijke gezichten van de vergaderzaal geven de aanwezigen althans het idee dat ze op de juiste golflengte zitten, want "hij is er toch ook".

Ondertussen sluipt de Amerikaanse onderneming MFS Europa binnen en legt glasvezel-infrastructuur aan in Frankfurt en Stockholm en later in 1995 in andere Europese hoofdsteden als Amsterdam. PTT reageert met aanleg van glasvezel en investering in ATM. Ineens ligt, voor wat betreft het bedrijfsleven, de snelweg er voor een deel.

En nu, Nationaal Initiatief? Wilt u ons niet storen. We zijn nog in discussie!

Peter Olsthoorn