Does size matter?

Waarom kiezen voor grote bedrijven

Studenten willen allemaal hetzelfde: een interessante baan waarin ze kunnen doorgroeien naar een managementfunctie. Misschien wel in het buitenland. Inspirerende collega's ontmoeten die ook nog na werktijd gezellig zijn. Bovendien veel leren en natuurlijk contact met de markt houden. Het liefst in een lekker informele sfeer waarin alles kan. Maar waar moet je zijn om dit verlanglijstje af te geven? Namen als Heineken, Shell en PriceWaterhouseCoopers worden opvallend vaak genoemd. Zelden gaat het over 'dat leuke familiebedrijf, waar je als starter meteen wordt opgenomen in een happy family'. De vraag 'Waarom zijn grote bedrijven zo populair bij studenten?' kan het beste beantwoord worden door recruiters, starters en natuurlijk studenten. Tijdens de AIESEC Carièreweek in Groningen zochten deze drie categorieën elkaar bewust op.

Multinationals

Bij binnenkomst raken we in gesprek met Gerwin Willemsen (23), vijfdejaars Bedrijfskunde. Hij is de oriëntatiefase allang voorbij. Zonder hapering reageert hij op de vraag wat z'n top drie is: "Ahold, Schiphol en Vendex KBB. Allemaal retail, ook bij Schiphol zou ik die kant op willen." Een bedrijf in Zutphen met vijfentwintig medewerkers is voor Willemsen enkel interessant als hij het zelf zou zijn begonnen. "Als ik daar eigenaar van kan worden, dan zie ik het wel zitten. Maar ik kies nu multinationals omdat ik denk dat je daar na je studie het meeste kunt leren."

Ivo Dubbers en Folkert Visser (beiden 21 en derdejaars Bedrijfskunde) gaan voor een swingende carrière. Zij denken allebei dat je bij een klein bedrijf al snel terechtkomt op een mini-afdeling en dan, als ze niet oppassen, twintig jaar het zelfde doen. Het lijdt geen twijfel dat ze uiteindelijk een baan bij een multinational ambiëren.

Ahold kwam tijdens de bedrijfspresentatie goed op hen over. Visser: "Het leek me echt leuk: kleine afdelingen qua management en zo. Er wordt veel van je verwacht."Toch hoeft z'n eerste werkgever niet per definitie een retailreus of groot elektronicaconcern te zijn. "Misschien zelfs juist wel niet. Je kunt bij een groot bedrijf sneller verzuipen. Als je wegens stress bij je manager geen begeleiding krijgt, dan kan het vervelend uitpakken en ik denk dat dat bij een kleiner bedrijf minder het geval is." Op de vraag of Dubbers zichzelf ziet werken bij een regionaal bedrijf van kleine omvang, reageert hij beslist: "Nee, ik wil heel graag bij een multinational werken. Iets met leidinggeven. Dat interesseert me gewoon veel meer. Veel meer uit straling."

Een ander bedrijf dat zich geen zorgen hoeft te maken over aanwas van nieuwe topstudenten, is Heineken. De associatie met bier zorgt wekelijks voor een enorme poststapel op het bureau van de recruiters. IT Managementtrainee Ravi van Leeuwen (26) koos onlangs voor een 'career in beer'. Van Leeuwen zit goed op z'n plaats en weet wat hij wil. Positief is hij over het enthousiasme onder z'n collega's, de internationale mogelijkheden, de uitstraling van het bedrijf naar buiten toe en de goede opleidingsfaciliteiten. "Bij een klein bedrijf zie ik. niet snel gebeuren dat je een cursus kunt doen zonder dat dat direct resultaat oplevert."

Letten op de kleintjes

Opvallend is het feit dat de meeste studenten zeggen belang te hechten aan 'het hebben van een leidinggevende functie'. Logisch lijkt dan te kiezen voor een klein bedrijf. De kans dat je daar snel veel verantwoordelijkheden krijgt, is logischerwijs groter. Er zijn tenslotte minder mensen, dus ook minder specialisering in functies. 'Contact met klanten' wordt ook vaak genoemd als belangrijk onderdeel van de ideale baan. Evenals de informele cultuur. Ook op deze punten mag je verwachten dat kleinere bedrijven beter scoren.

Student Bedrijfskunde Wouter Vreeman (24) heeft een verklaring voor het minder populair zijn van het midden- en kleinbedrijf. "Ik zou er wel kunnen werken, maar ik denk dat het veel moeilijker is om die kleine bedrijven te vinden waar ik zou willen werken. Op zo'n carrièreweek zie je enkel de multinationals, de kleintjes zie je eigenlijk niet zo. Het moet dan via via gaan."

Kleine bedrijven

Het is inderdaad zoeken op deze AIESEC dag. Tussen de in grote getale aanwezige multinational- vertegenwoordigers lopen de recruiters van Optiver: een handelshuis dat zich begeeft op de effectenvloer en dat voor eigen risico zaken doet. Katja Verschuren (31) is als Human Resource Manager dagelijks bezig met het aantrekken, trainen en behouden van personeel. "Bij Ootiver, waar zo'n honderdvijftig medewerkers werken, hechten we enorm belang aan de bedrijfscultuur. Als relatief kleine onderneming is het mogelijk om de organisatie plat te houden, snel beslissingen te nemen, informeel te communiceren en persoonlijke aandacht te schenken aan de werknemers. Je bent hier geen personeelsnummer, maar een mens."

Hélène Sopnel (36), communicatiemanager bij Optiver, valt haar collega bij: "Een bank als ABN AMRO is geen concurrent van ons als het gaat om het aantrekken van goed personeel. Die cultuur daar is volstrekt anders dan bij ons. Het is hier veel persoonlijker, je kunt snel schakelen, er is ruimte voor je ideeën en iedereen kent elkaar." Frank Schiering (27), marketmaker bij Optiver, kan de woorden bevestigen. "Dat van die cultuur klopt. Dat merk je gelijk al als je het hebt over de dresscode. Ik kan op kantoor gewoon in mijn korte broek komen als het warm is. Da's relaxed. Ik wil geen nummer zijn. Bovendien ben ik een handelaar en bij een grote bank word je binnengehaald om uiteindelijk manager te worden." Optiver heeft kennelijk iets gevonden waardoor ze zich onderscheiden van grote bedrijven. Verschuren geeft echter wel toe dat elk bedrijf van de daken schreeuwt dat de cultuur zo belangrijk en uniek is.

Het echte werk

Eckart Wintzen, oprichter van een van Nederlands meest succesvolle automatiseringsbedrijven (toen BSO, nu Atos Origin), studeerde Natuurkunde in Leiden. Werken bij een groot researchinstituut, dat moest het worden. Ondanks - en wellicht dankzij - het feit dat hij zelf ook na z'n studie eerst koos voor 'het echte werk' bij Philips, heeft hij een belangrijke boodschap voor mensen die blind solliciteren naar een baan bij een multinational.

"Dat is echt het stomste wat ze kunnen doen! Het is gewoon een denkfout bij die mensen. Als je bij een groot bedrijf gaat werken, leer je veel, zeggen ze dan. Dat is dus absoluut niet waar! Hoe groter het bedrijf, hoe gespecialiseerder de afdeling waar je terechtkomt. En: hoe minder je van de totale wereld ziet. Hoe minder je dus begrijpt van het hele mechanisme van bijvoorbeeld een bank. Wat zijn de strategische uitgangspunten? Wat doet de inkoopafdeling eigenlijk?"

Te ver van het vuur. Geen overzicht. "Er werken 20.000 man in zo'n bedrijf, waarvan jij er slechts een bent. Je hebt er geen idee van wat die andere 19.999 aan het doen zijn. Als je op een subafdeling van een subafdeling van de marketing afdeling werkt, weet je aan het einde van de rit misschien heel veel van een bepaald marketinginstrumentje af, maar verder heb je geen idee wat er speelt. Einde bericht!"

Momenteel is Wintzen directeur van Ex'tent (Eck's tent), het bedrijf dat met het verstrekken van Green Venture Capital een bijdrage wil leveren aan het oplossen van de ecologische en sociale problemen op de wereld. Groot en klein. Beide werelden heeft hij van dichtbij gezien: "Als je bij een klein bedrijf met zo'n twintig man werkt, snap je op een gegeven moment het hele mechanisme, want dan praat je met de inkoper, met de vrachtwagenchauffeur, met de leverancier. Je snapt het belang van voorraadbeheer, je ziet de zorgen van de directeur. Je staat er allemaal met je neus bovenop en dus kom je erachter wat het echte mechanisme van een bedrijf inhoudt."

De excentrieke ondernemer ziet wel enigszins het nut in van traineeships voor managementfuncties, als je er maar voor zorgt dat je in een paar jaar tijd op minimaal drie verschillende afdelingen hebt gewerkt. Toch heeft hij ook hier z'n bedenkingen. "Je komt dan gelijk in het slangenspel van de politiek van het grote bedrijfsleven terecht. Je hebt dan nog minder te maken met de markt waar het om gaat, waar je het allemaal voor doet."

Er zijn genoeg voorbeelden van studenten die groot begonnen en momenteel werken bij een kleine organisatie. Ewout Stolwijk (27) werkte bij het ministerie van Justitie en is nu werkzaam bij adviesbureau Calibre in Twello. "Bij Ernst & Young heb ik drie gesprekken gehad, maar uiteindelijk had ik niet het gevoel dat ik daar blij van zou worden. Je moet er tegen kunnen. 'God voor ons allen en ik voor mijzelf', het 'uurtje-factuurtje'-principe, de formele dresscode en ook de corporale sfeer. Voor sommigen een feest van herkenning, voor mij een reden om ergens anders te kijken."

Toch ging ook hij eerst kijken bij een mega-organisatie. Naamsbekendheid en uitstraling blijken een belangrijke reden om te kiezen voor een bepaald bedrijf. En dat is vaak waar het bij de kleine ondernemingen aan schort. Moet je dus de schuld bij de kleine bedrijven zelf leggen? Moeten zij zich meer laten horen?

Veel plezier

Patrick van der Kley, commercieel managementtrainee bij Cargill, legt de verantwoordelijkheid ook bij de studenten. "Kijk vooral bij jezelf wat je wilt gaan doen bij een bedrijf. Wat wil je leren of betekenen voor een afdeling? Laat je niet leiden door een bekende naam. Als het een groot bedrijf is, dan is dat prima. Maar oriënteer je eerst goed."

De keuze voor groot of klein hangt af van vele factoren. Vaak is de kans dat je ergens wordt aangenomen na het voltooien van een goede opleiding redelijk groot, maar de kans dat je daar jarenlang met veel enthousiasme blijft, minder. Of je bij de organisatie past is hierbij wellicht de belangrijkste suc cesfactor. Geert Gelling van PriceWaterhouseCoopers heeft waarschijnlijk gelijk als hij zegt: "Ik heb maar één advies aan de studenten en starters: heb plezier in je werk."