Durven Nederlandse ondernemers nog?

‘De jonge generatie zoekt niet naar gsm - geld, status en macht'

Ondernemerschap lijkt helemaal terug van weggeweest. Was tot voor kort vooral de goudgerande lifetime job bij een mooie multinational het wenkend perspectief, de nieuwe generatie durft de sprong in het diepe wel aan. Tenminste, dat vinden Harry Starren, Mathieu Weggeman en Eckart Wintzen.

De gespreksdeelnemers:Harry Starren is algemeen directeur van de Baak, het managementcentrum van VNO-NCW,Mathieu Weggeman is hoogleraar organisatiekunde aan de Technische Universiteit Eindhoven, en Eckart Wintzen, in 1976 oprichter van BSO, is ondernemer en investeerder.

Over het ondernemingsklimaat

Weggeman: ‘Als entrepreneur heb je in Nederland een harde leerschool. De banken komen alleen maar over de brug als je idee echt niet meer kapot kan.'

Starren: ‘Nederland is een handelsland met een diepgewortelde traditie. Creatief ondernemerschap is hier iets nieuws. De banken hebben daar geen grip op, die vinden dat complex. Ze willen bewijzen zien die nog niet te leveren zijn. Dat is best tragisch.'

Wintzen: ‘Banken financieren toch niet. Je hebt heel veel overtuigingskracht nodig om investeerders voor je te winnen. Je moet een geweldige verkoper zijn. Niet met een businessplan van 80 pagina's, maar met hooguit één A4'tje. Kun je je idee niet op die manier verkopen, dan ben je geen ondernemer. Ga dan gewoon bij Philips werken.'

Starren: ‘Het is maar goed dat de banken zo terughoudend zijn. Als je het geld krijgt, vormt dat dus het bewijs dat je competent bent als entrepreneur.'

Wintzen: ‘Ach, als je een avondje op internet zit, dan vind je zo twintig investeerders voor je plan. Achttien daarvan vallen wel tamelijk snel af, maar er zitten er altijd een paar tussen waar je wat aan hebt. Maar je moet er wel een neus voor hebben.'

Weggeman: ‘Neem nou België, een echt MKB-land. Daar gaat iederéén ondernemen. Ze eten lekker, hebben alle tijd van de wereld en ze steunen elkaar allemaal. Maar wij hebben de meeste multinationals per hoofd van de bevolking. Dus ondernemerschap in Nederland, dat kan best.'

Over de status van ondernemerschap

Starren: ‘Entrepreneurship is in de afgelopen periode ontzettend ondergewaardeerd geweest en ik heb het gevoel dat we nu een omslag beleven; dat kinderen thuis met een ondernemingswens kunnen aankomen zonder dat hun ouders daar nerveus van worden.'

Wintzen: ‘Maar wat is dat toch voor fenomeen dat een rasentrepreneur als Victor Muller in de pers wordt afgemaakt?'

Starren: ‘Hoe John de Mol voortdurend keihard wordt aangepakt!'

Wintzen: ‘Zo'n bedrijf als TomTom, daar mag je best heel veel respect voor hebben. Laten we hopen dat TomTom een zwaluw is. Dat er nog veel meer serieuze producten uit dit kaas- en waterlandje komen.'

Weggeman: ‘In Nederland mag het allemaal niet te sexy zijn. Als je iets onderneemt met auto's of met televisieshows, wordt dat niet gewaardeerd. Baggeren ja, daarin mag je de beste zijn in Nederland.'

Over de eigenschappen van entrepreneurs

Starren: ‘Entrepreneurs zijn stronteigenwijs, bloednieuwsgierig en leergierig bovendien. Het zijn voorbeeldige studenten. Alleen, ze kijken waar de rest niet kijkt om de kansen te zien die niemand ziet. En dat vinden ze dus meestal niet op school, want daar worden de kansen besproken die iedereen ziet.'

Wintzen: ‘Voor mij is eigenwijsheid de belangrijkste basiseigenschap.'

Starren: ‘Vaak worden ondernemers als solisten gezien. Maar je hebt Van Gend & Loos, C&A, Vroom & Dreesmann, noem maar op. Ze vonden elkaar in verwantschap en verschil, herkenden elkaars kwaliteiten.'

Weggeman: ‘Je hebt de bètaprofessionals die sociaal-communicatief niet zo sterk zijn. Voor hen zou je bijna datingsessies moeten organiseren met slimme entrepreneurs die goeie verhalen kunnen vertellen met een stropdas om.'

Wintzen: ‘Veel ondernemers dulden geen kracht naast zich. Ze denken dat ze de beste zijn. Maar ideeënmannen moet je geen onderneming laten runnen, ook al willen ze per se de CEO zijn.'

Over visie en passie

Wintzen: ‘Visie hoeft niet altijd. Je kunt ook klein beginnen. Een student die chauffeursdiensten aanbiedt en eindigt met een grote busmaatschappij. Ik noem maar iets. Visie is dat je ziet wat in potentie succes heeft en wat niet, dat je het goede stuk oppakt.'

Starren: ‘Het begint met een ondernemende houding. Dat je al van tevoren precies weet waar je naartoe gaat, dat is maar heel beperkt waar. Iedereen heeft visie achteraf. Wat je moet zien is een patroon, dat je ineens tekening ziet in wat je aan het doen bent.'

Weggeman: ‘Het is niet iets wat je overkomt, wat wel beweerd wordt. Wat ik vaak bij entrepreneurs zie, is dat ze boos zijn. Dat ze zich aan iets ergeren. Een overtuiging van: zo gaan we dit niet meer doen, 't moet echt anders.'

Starren: ‘Dat vind ik inderdaad wel een onderschat iets. Dat Van der Valk zei: waarom moet ik het dorp in om een biefstuk te eten? Wat een gedoe, dat kan ook langs de weg. Ze voelen zich opgesloten in een gevangenis. Rituals bij Unilever is ook een perfect voorbeeld. Dat komt steeds vaker voor, dat bedrijven zeggen: als jij het durft ga ik met jou mee - als jij niet met mij meegaat. Dat is het nieuwe ondernemerschap.'

Over de nieuwe generatie

Weggeman: ‘De jonge mensen van de Einsteingeneratie beginnen niet allereerst na te denken over pensioen en zo. Die starten een onderneming zonder steun van Economische Zaken of Syntens. Die hebben geen behoefte aan zoiets als kennisvouchers.'

Starren: ‘Als je idee subsidie behoeft, is het dan wel een goed idee? Dat is een contra-indicatie. Vroeger gingen de besten naar corporate omgevingen. Je was een bink als je bij Unilever aan de slag kon gaan. Volgens mij is dat aan het veranderen.'

Wintzen: ‘Ik kom wel eens bij de Veerstichting en daar is het nog steeds het bekende rijtje multinationals als je het aan studenten vraagt. Dan denk ik: wat zijn jullie toch fantasieloos.'

Starren: ‘Maar de Veerstichting is natuurlijk wel wat korporaal. Die studenten hebben heel wat te verwachten van de multinationals. Hun vrienden willen erheen, hun vaders zitten er nog.'

Weggeman: ‘Vroeger was het overal en altijd zo. De huidige generatie is veel minder dan wij op zoek naar gsm - geld, status en macht. Ze willen vooral een leuk leven hebben en zinvolle dingen doen. De screenagers wachten niet tot hun zestigste om te gaan leven.'

Wintzen: ‘Leuk woord, screenagers. Ik kende het nog niet, maar ik snap het direct.'

Over het grijpen van kansen

Wintzen: ‘Er wordt wel gezegd dat regelgeving belemmerend werkt voor ondernemerschap, maar dat is totale lulkoek. Dat toeval een enorme rol speelt, dat geloof ik wel. Man, wat heb ik een geluk gehad soms.'

Weggeman: ‘Toeval speelt zeker een rol. Het enige verstandige wat je er naar mijn mening over kunt zeggen is dat je niet binnen moet blijven zitten. Zorg dat je buiten speelt, dat je op een kruispunt staat.'

Starren: ‘De golfprofessional Ballesteros zei het zo mooi. Toen hij een keer een hole-in-one sloeg, reageerde iemand met: "Nou, nou, da's al de derde, jij hebt wel geluk zeg." Waarop Ballesteros zei: "Ja, dat is vreemd, nietwaar? Hoe meer ik train, hoe meer geluk ik heb..."'