Een prediker op de kansel voor het ontastbare

Eckart Wintzen. Alles is 'ex' of 'eck' aan hem. Een gedreven digitaal filosoof, die voor ieder maatschappelijk knelpunt een geavanceerde oplossing in huis blijkt te hebben.

Het gesprek ontaardt al gauw in een college: Eckart Wintzen is een gedreven digitaal filosoof. Sneller dan het licht browst Wintzen door zijn geestelijke bestanden. Zijn hoofd lijkt een kapitaal mainframe waar hij razendsnel informatie uit tovert. Hij koppelt het voor de digitale denker zo cruciale vermogen om al het overbodige op voorhand uit te snijden, aan de bezieling die in de jaren zeventig - zijn bakermat - nog algemeen was. Af en toe staat hij op om toepasselijke informatie van zijn geavanceerde website (http://www.extent.nl, waar vogelenzang uit opklinkt) uit te printen als ondersteuning voor thuis. In één oogopslag heeft hij de digitale vermogens van zijn gesprekspartner ingeschat: ondermaats.

Aanleiding van het bezoek is de ontwikkeling van een revolutionair digitaal systeem waarmee levensecht videocontact mogelijk is op breedbandig internet en de zoveelste nieuwe 'topfunctie' die Wintzen aan zijn indrukwekkende lijst met bezigheden heeft toegevoegd. Wintzen, zoals ook op zijn website is te zien, vervult een 25-tal functies op het gebied van milieuvriendelijk en/of digitaal ondernemen waar hij zich op het fanatieke af voor inzet. Zijn bemoeienis varieert van commissariaten - o.a. van zijn vroegere onderneming Origin (BSO) en natuurlijke ijsfabrikanten Ben & Jerry's - tot beschermheer (van The Dian Fossey Gorilla Fund) en vooral van groene venture kapitalist door met zijn 'green capital fund' Ex'tent BV (Eck's tent) deel te nemen in al wat goed is voor de aarde en wat 'fun' genereert voor de tycoon ('hoofd chaos') zelf. Daarnaast vervult hij tal van adviesfuncties, bijvoorbeeld bij ING-bank, NIMA en het International Institute for Communication and Development, IICD. En hij zit in de raad van Toezicht van De Nieuwe Omroep en in de Raad van Verkeer en Waterstaat. Deze functies zijn niet onbelangrijk, gezien zijn bittere strijd ten gunste van de aanleg van een 'adequate' digitale snelweg ofwel: symmetrisch breedbandig internet.

De nieuwe functie als commissaris van Alpnet, wereldwijd provider van 'multilingual B2B information services' valt een beetje in het niet, hoewel het bedrijf claimt aan de vooravond te staan van de ontwikkeling van revolutionaire communicatiesystemen. 'Vier vergaderingen per jaar', schat Wintzen het tijdsbeslag van zijn nieuwe bestuursfunctie in. 'Die vergaderingen zijn lang van tevoren bekend, dus ik kan die makkelijk met mijn reizen naar de VS combineren.' Hij gaat met grote regelmaat naar de Amerikaanse westkust waar hij miljoenenbelangen heeft sinds zijn deelneming in de legendarische geluidsstudio The Plant even buiten San Francisco (waar Fleetwood Mac, Stevie Wonder, Van Morrisson en Prince onder andere albums opnamen) en de oprichting van zijn Mediaschool Ex'pression in het Californische Emeryville waar hij getalenteerde mediastudenten in negen maanden tijd klaarstoomt voor de digitale revolutie die naar zijn overtuiging op korte termijn definitief zijn beslag krijgt.

"De westerse consumptiepatronen moeten groener"

In de exotisch gedecoreerde "Bosschuur d'ouwe Kamp" in Austerlitz is het lommerrijke hoofdkwartier gevestigd van Ex'tent (van: Eck's tent, de - financiële - extent van Eck en vele andere cryptische verwijzingen), van waaruit Wintzen zijn groene imperium bestiert. Liefhebbers kunnen er via de site op bezoek komen. Onder serene klanken van Chris Hintze's nieuwe zenstijl legt Wintzen zijn bevlogenheid met de natuur en het digitale en de onderlinge samenhang daartussen nog eens uit. De traditionele westerse consumptiepatronen moeten groener, zegt hij. Dat is niet nieuw: het besef is bij hem wakker geroepen sinds het rapport van de Club van Rome. 'Het rapport is hier en daar achterhaald door gewijzigde omstandigheden en andere rekenmodellen, maar één ding is mij bijgebleven: voortdurende groei op een planeet die statisch is kan niet ongelimiteerd doorgaan. Die stelling blijft wat mij betreft overeind. Het kan niet anders dan dat de overheid, vroeg of laat, noodgedwongen ingrijpende maatregelen ten aanzien van mobiliteit en milieu afkondigt. Maar wij zijn niet bereid om dingen te laten. Het is dus zaak om behoeften om te buigen, alternatieven te creëren die voor het milieu minder belastend zijn.' Het liefst moeten dat alternatieven zijn die een economische groei niet in de weg staan. Een goed voorbeeld, vindt Wintzen, is BCT, ontwikkelaar van biologische bestrijdingsmiddelen. 'De bloemenbranche is voor de planeet ruïneus. Men moet zich bedienen van schimmeldoders en pesticiden. Dit bedrijf maakt middelen gebaseerd op biologische processen.'

BCT is een recent aandachtsgebied van Wintzen. 'Ze staan nog niet eens op mijn kaartje.' Hij overhandigt een soort boekwerkje op visitekaartformaat waarop al zijn deelnemingen vermeld staan. Wanneer het eigen projecten betreft is het tussenvoegsel Ek(s) altijd in de naam verwerkt, zoals Ex'cursion (historische zeilboten die voor groepsexcursies besproken kunnen worden), Ex'ovision (ontwikkelaar van de ex'ofoon, een nieuwe vorm van beeldcommunuicatie) en zijn mediaschool Ex'pression.

Een ander goed voorbeeld van een milieuvriendelijk alternatief vindt hij Greenwheels, een landelijk autodelen-initiatief waarbij niet één maar gemiddeld 15 mensen gebruik maken van auto en parkeerplek. Toch is het groene ondernemen maar één kant van het verhaal. 'Onze economie wordt maar voor 15% bepaald door levensvoorwaarden, food en shelter, de andere 85% gaat om in 'spelletjes', in dingen die helemaal niet nodig zijn. Welstand noemen we dat, maar uiteindelijk vindt er een enorme mobiliteit plaats ten behoeve van een beetje comfort en 'leuk of lief bezig zijn'. Waarom neemt iemand nieuwe gordijnen als de oude nog niet zijn versleten?' Een indringende blik begeleidt zijn retorische vraag. Een gecreëerde behoefte? Het gehoor wordt onverbiddelijk in de rol van discipel gedwongen.

'Juist!' Hij wijst, tevreden, in de richting van het goede antwoord.' Wat wij welvaart noemen gaat over prikkels, stimuli dus. Over uitstraling. Welvaart gaat over jezelf verwennen. Dan zeg ik: probeer dat nu in toenemende mate virtueel te doen. Probeer het amusement, want daar heb je het over, virtueel aan te bieden in plaats van dat iedereen zonder enige reden met spullen gaat lopen slepen.'

De nieuwe generatie is volgens Wintzen goed op weg. 'Ik zie het bij mijn dochter. Die generatie leeft van de telefonie, veel geld dat vroeger in uiterlijkheden werd gestoken gaat nu op aan de GSM. Het is een vorm van virtuele communicatie, een totaal andere manier van bezig zijn. Neem alleen de SMS-jes. Zelfs als ze aan één tafel zitten sturen ze SMS-jes naar elkaar. Het is een tijdverdrijf, een nieuwe vorm van flirten: het heeft nog het meeste weg van het vroegere briefjes doorgeven in de klas. Het is bovendien creatief, spitsvondig.' Of al die straling in de lucht wel goed is, weet Wintzen ook niet zeker. 'Het liefst heb ik alles onder de grond, dat is het veiligst. Maar de aanleg van de digitale snelweg laat te lang op zich wachten. Terwijl Nederland hier toch een voortrekkersrol zou kunnen spelen. Een hoge bevolkingsdichtheid, een hoogopgeleide bevolking en een toegankelijke bodemstructuur. Wij zouden het digitale pilot-project van de wereld kunnen worden.'

Wintzen ziet veel toekomst in het ontastbare. 'Neem de folders, die steeds in je brievenbus vallen. Daar worden wouden voor omgehakt, terwijl ze doorgaans direkt ongelezen van de brievenbus in de papierbak verdwijnen. Zend e-mail. Dan hoeft er niemand rond te rijden, er is geen papier voor nodig en mensen kunnen ook nog hun interesse opgeven, zodat je ze gericht kunt benaderen met de kans op een veel groter bereik.'

Met overgave vertelt hij over Ex'vision, zijn beeldcommunicatiepoot, gevestigd in een andere vleugel van de Bosschuur. In het vuur van het gesprek heeft hij iets weg van een Amerikaanse televisiedominee. Zijn mond lacht, zijn blik blijft priemen. Hij wijst in het labyrinth van de nieuwe economie de weg, de enige juiste. In zijn optreden schemeren de sporen door van een streng religieuze opvoeding door ouders die om hun geloof het vooroorlogse Duitsland de rug toe keerden en zich, beiden arts, een bestaan opbouwden in Nederland.

Het gesprek komt op zijn nieuwste produkt: de Eye-catcher of ex'ofoon, een video-telefoonapparaat waarbij je elkaar zo goed in de ogen kunt kijken dat het niet van real life te onderscheiden is. Wintzen: 'Op dit moment is de beeldkwaliteit bij videoconferencing te slecht. Bovendien moet je een keuze maken of je naar het scherm kijkt of in de lens, met het gevolg dat je zó zit te praten.' Hij kijkt nadrukkelijk opzij. 'Dat praat niet prettig, vind je wel? De Eye-catcher lost die problemen op, beschikt over een nieuwe beeldtechniek, gebaseerd op symetrisch breedbandinternet. Het werkt geweldig. Van de week wordt het hier geïnstalleerd, maar ik heb al maanden een prototype op mijn bureau gehad om het medium te testen.'

De toepassingen van dit soort geavanceerde beeldtechniek zullen de samenleving ingrijpend veranderen, denkt Wintzen. 'Het beeldcontact maakt het in veel gevallen overbodig dat mensen elkaar opzoeken. Een interview als dit kan voortaan via het internet. Grote bedrijven kunnen met gemak vergaderen zonder reizen te hoeven maken. Denk je eens in wat een mobiliteit dat scheelt voor een bedrijf als Philips met een kantoor in Amsterdam en in Eindhoven. Thuiswerken wordt ook veel makkelijker, het argument dat het eenzaam werken is, vervalt als je de werkvloer via het internet in huis brengt. Je kunt dan net zo goed met collega's praten.'

Vol vuur soms hij de meest uiteenlopende toepassingen op. 'Je hoeft niet meer op zondag naar oma. Je zet oma gewoon net zo vaak als je wilt in de kamer op het internet. Daar heeft ze veel meer aan dan aan zo'n bezoekje.' Ook voor het ziekenbezoek biedt de eye-catcher uitkomst. 'Meestal komen ze allemaal tegelijk. Daar wordt een zieke gek van. Nu kun je het bezoek één voor één ontvangen, gesprekken voeren. Daar heb je veel meer aan.'

Hoe het moet met het lichaamscontact, de aai en de knuffel waar de zieke juist zo van opknapt? Wintzen is even stil. Dan heeft zijn razendsnelle geest al een oplossing voorhanden. 'Dan moet de zieke moet maar zo snel mogelijk naar huis, dan kan de dokter zijn ronde doen op de eye-catcher.'