Gele kaart
Kijkend naar de overheid, voel je je als ondernemer soms net als een voetbalcoach die met gekromde tenen en afgebeten nagels naar de wedstrijd van zijn team kijkt. Nog desastreuzer wordt het als hij; ziet dat ook de spelers zelf met hun handen in het haar staan. En dat staan ze! Zie het Koos Clinton debat.
De belangrijkste doelpunten die een nieuwe regering op het huidige economische speelveld kan scoren zijn ongetwijfeld in het doelgebied van werkgelegenheid - de drijfveer van de economie -, die hard bezig is een baksteen te worden. Investeren en industrie aanjagen adviseren het VNO en de W D, als panacee. Dramatisch verouderde adviezen uit de gereedschapskist van vlak na de oorlog. Dat ze toen werkten heeft te maken met het feit dat ze stammen uit een tijd dat meer productie automatisch ook meer arbeidsplaatsen betekende. En dat is niet meer het geval. In de huidige omstandigheden is zeker de roep om een beter investeringsklimaat niet probleemoplossend. Voor veel bedrijven hebben de voorliggende investeringsplannen vaker te maken met arbeidsuitstoot (middels automatisering) dan met het creëren van arbeidsplaatsen. Iedereen heeft plannen liggen om met minder mensen meer te produceren. Zo krijgen wi; nu te maken met het failliet van het westerse efficieny-verbeterings systeem. Efficiency-verbetering betekent bijna altijd mankrachtvermindering. Waarom? Omdat de westerse overheden sinds jaar en dag ruim 80Z van hun inkomsten uit bedrijfsleven binnen halen via mankracht-gerelateerde heffingen en premies. Circa 18% van de inkomsten zijn neutraal (Vpb etc.) en slechts 2 a 3Z zijn materiaal gericht (milieu-en energieheffingen). Dat betekent dat voor alle ondernemers in het westen efficiency bijna regelrecht vertaald wordt naar: minder personeel. Als allen dat tegelijk gaan doen dan blijft er een toenemend aantal werkers over.
VNO en W D hebben mijns inziens zwaar gelijk als zijn om een verkleining van "de wig" roepen. Maar hoe je de verkleining van de wig kunt bereiken daar lopen onze meningen dramatisch uiteen. Het traditionele werkgeversstandpunt hierin is: wig kleiner, dus minder sociale voorzieningen. Mijn redenering is anders: wig kleiner, dus moet je elders je inkomsten zien te halen, met name door materiaalbelasting. Dat lost meteen en passant nog een ander "vuiltje" van onze samenleving op: het milieu.
Iedere ondernemer die wil optimaliseren, maakt immers een kosten/baten analyse om te kijken waar hij het meest kan "verdienen". Als - extreem gesproken - materiaal niets kost en personeel onbetaalbaar is, dan vallen zijn beslissingen anders uit dan wanneer personeel goedkoop en materiaal onbetaalbaar is. Verschuiven wij de lastendruk van personeel naar materiaal dan zal "de" industrie zich ook systematisch anders gaan inrichten. Dan wordt niet alleen service weer betaalbaar, maar ook handwerk. Schitterend in een maatschappij van zelfbedieningsterreur en eenheidsworst-produktie. Elders pleitte ik al eerder voor een geleidelijke opheffing van BTW (die alleen de menskracht belast) en vervanging door een BOW (Belasting Onttrokken Waarde). Ook de premies hoeven - hoe gek het ook moge klinken - niet geheven te worden op arbeid. Deze heffings-wijze heeft een buitengewoon ongewenst sturings-effect dat regelrecht leidt tot de vicieuze cirkel van meer niet werkenden, dus hogere lasten op arbeid, dus meer arbeidsuitstoot. Je moet het dus juist elders heffen dan krijg je: duurder materiaal, dus andere keuzes voor efficiency, dus meer werkenden dus minder druk op de fooienpot van WAO en WW etc., dus terugdringen van het overheidstekort. Nederland heeft nu een situatie waarbij ruim twintig procent van de werkende bevolking buiten het arbeidsproces geplaatst is. De meesten daarvan via WAO. Maar gelooft U nou echt dat bijna een miljoen Nederlanders te ziek zijn om te werken? Nee toch, daarvoor zie je deze "zieken" te vaak "bij-beunen" op een willige markt, Immers voor de gewone man is alleen "zwart" betaalbaar. Thuis en in de horeca die alleen dankzij "contant"-betalingen in leven kan blijven. Dus op naar een nieuwe koers met duurder materiaal en goedkoper werk - goed voor de werkgelegenheid, goed voor een welstand met meer dienstverlening, meer werk en dus minder onrust en een beter milieu. Het kan, maar dan moeten wel eerst een paar conservatieve macro-economen het veld ruimen.