Gezocht: Aartsvaders

Economisch gaat het Nederland voor de wind. Superlatieven schieten te kort. Maar wie zijn er nu eigenlijk verantwoordelijk voor die successen? Wie het boek De Aartsvaders van Wim Wennekes nog eens doorleest, komt tot een opmerkelijke conclusie. De helden die aan de wieg stonden van het huidige succes zoals gebr. Philips, Albert Plesman, Ko Vis, Henri Deterding en Tonny Fokker zijn vervangen door leiders die vooral waken over het erfgoed. Wennekes formuleert het in zijn standaardwerk harder 'De Nederlandse economie wordt in de tegenwoordige tijd geleid door managers - op enkele uitzonderingen na eindeloze klonen van hetzelfde soort'. Het heeft er alle schijn van dat Nederland momenteel geen (potentiële) aartsvaders rijk is. Opnieuw Wennekes: Alle grondleggers van het Nederlandse bedrijfsleven waren op hun manier filosofen: geordend denkend, en daarna handetend.

Voor hun zaken schoven ze alles en iedereen opzij (...) een terugkerende karakiertrek was hun drift.' Denk u eens hardop mee? Wie zou er momenteel het predikaat Econamisch Aartsvader opgeplakt kunnen krijgen? Cees van der Hoeven en Kees Storm hebben Ahold en Aegon geniaal geleid, maar zijn geen aartsvaders. Mensen als Wilfem van Kooten en Jan Aalberts zijn echte entrepreneurs, maar bedrijven van wereldfaam hebben ze niet. Frits Goldschmeding komt in de buurt. Randstad is baanbrekend geweest in de wereld en met nul begonnen. Nans Breukhoven? Die legt het af tegen Richard Branson en nummers twee tellen nu eenmaal niet. Mogelijk kwamen de gebroeders Baan nog het dichtst in de buurt. Baan Company kwam, zag en overwon en steeg (op de vleugels van Boeing) tot grote hoogten. Was het wel goed afgelopen dan hadden de Baan-brothers op soortgefijke hoogte gestaan als hedendaagse aartsvaders Steve Jobs (Apple) en Bill Gates (Microsoft). Helaas... Het einde kwam te vroeg.

Wie zijn de helden van nu? Jeroen Mol, Maurice de Hond, Roel Pieper? Ze mogen hard schreeuwen en zichzelf als visionair beschouwen, ze halen het niet bij Frits Fentener van Vlissingen, Anton Jurgens, Jacques van Marken en Charles Stork. Eckart Wintzen toonde tekenen van een aartsvader, maar ook hij redde het niet. Tóch, Risseeuw? Los van het feit dot ze alweer 'uit' zijn, hebben ook zij geen onderscheidend wereldconcern achtergetaten à la Philips, Akzo, KLM of Unilever. Mogelijk dat u als dezer suggesties hebt, maar momenteel kan ik geen toekomstige aartsvaders aanwijzen. Opnieuw Wennekes: 'Aartsvaders waren rusteloze zielen met de haast manische behoefte om iets blijvends te creëren. Door dag in dag uit hard te werken, kanaliseerden zij hun onrust.' Vinden we John de Mol die Big Brother op de wereldkaart zette hierin terug? Mogelijk, maar de kwaliteit van het eindproduct maakt hem geen Aartsvader. AI kunnen we daarover van mening verschillen. Nu waren we in de zeventiende eeuw ook geen scheppers, maar goede handelaren. En daarmee wisten we het een gouden eeuw volte houden. Dramatisch hoeft de huidige ontwikkeling dus niet te zijn, het stemt wel tot nadenken. Is het industriebeleid wel goed, vernielt de beurs niet al het ondernemerschap, zijn we niet te dienstverlenend geworden? De borden met rookpluimende fabriekjes naar industrieterreinen moeten feitelijk vervangen worden, want scheppen doen we niet of nauwelijks meer. Gezocht: Aartsvaders.