“Het behoud van privacy is het kind van de rekening”

Hier wil iedereen wel werken." Tot die conclusie kom je automatisch als je op een zomerse dag kuiert door het pand van de Green Venture Capital-onderneming Ex'tent, gevestigd in de bossen van Austerlitz. Veel hout, veel natuurlijke kleuren en lange brede banken waar je heerlijk jezelf in verliezen kan en waarvan onze gastheer later zegt: "Allemaal gerecycled. Die twee leren clubfauteuils waren samen niet meer dan 1000 euro." De 67-jarige Haagse huisartszoon Eckart Wintzen begrijpt dat een mens pas optimaal presteert als hij ergens werkt waar hij zich top voelt. Dat was ook de kracht achter de mondiale groei van BSO, Wintzen's softwarehuis. BSO'ers stonden er alom om bekend zo graag voor het bedrijf te werken. Als hij in 1996 Bureau voor  Systeem Ontwikkeling met Philips-dochter C&P tot Origin laat samensmelten, heeft het bedrijf tienduizend werknemers in 21 landen. Met de verkoop verovert Wintzen voor eeuwig een plaats in de Quote 500. De chronisch Groen Links-stemmer timmert nu aan de weg als brein achter het nieuwe groene denken. Zijn twaalf medewerkers tellende onderneming heeft het doel minder milieuschade aan te richten bij eenzelfde welvaart. Vandaar de investering in de introductie van de beeldtelefoon, de Eye Catcher. Daarmee tracht Ex'tent onder meer het thuiswerken te vergroten en daardoor milieudruk door vervoer in te dammen. Verder is de Toyota Prius-rijder de investeerder achter Green Wheels waar gemiddeld twaalf abonnees gebruik maken van een Peugeot 107. Daarnaast bestiert hij  een nieuwe media-universiteit in San Francisco. Na de begroeting in zijn werkkamer, wat qua inrichting, inclusief haardvuur en meubilair, meer weg heeft van de woonkamer van een Amerikaanse ranch, praat hij nog even honderduit met de directeur van zijn college te San Francisco via de Eye Catcher. Naast alle mogelijke data - "Op de open dag was de opkomst hoger dan verwacht" - valt er nog iets op aan deze kraakheldere synchroon lopende beeldtelefoon. 

"De kwaliteit van de communicatie neemt tijdens het Eye Catchen echt voelbaar toe," vertelt hij bij het aansteken van de haard. "Ik sprak laatst anderhalf uur met een van die Deense Skype-oprichters. Je weet wel, zo'n ADHD-yup met zijn mobieltje aan zijn hoofd vastgegroeid. Maar ook hij stond versteld van de indringendheid van dit medium."

Omschrijf eens de magie?

"Het dwingt je tot kijken. Tijdens een telefoongesprek kan ik ondertussen mijn mail bekijken of aantekeningen doorlopen. En zo nu met jou, aan tafel, kijken we  naar de driehoek rondom elkaars ogen en mond. Volgens onderzoek doen we dat zo'n 30 procent van de tijd. Maar bij de Eye Catcher stijgt de intensiteit tot boven de zestig. Vorig jaar was ik drie maanden in Amerika. Elke dag sprak ik zo met Monique, mijn partner. Toen ik terug kwam zei ze: ‘We hebben nog nooit zo goed gepraat.' Voor de oudere alleen wonende generatie kan dit een uitkomst zijn. Had mijn moeder maar een Eye Catcher toen ze de laatste jaren niet meer mobiel was. Ik had haar dan tenminste elke dag echt kunnen spreken, had zij haar oordopjes in kunnen doen, had ze ruisvrij volledig helemaal mijn stem gehoord en gewoon in mijn ogen kunnen kijken en last but not least was ik niet voor elk bezoek vanwege de autorit een heel dagdeel kwijt geweest. Ook kan dit apparaat een doorbraak zijn voor het thuiswerken. Dat dit tot nu toe nog altijd niet echt is aangeslagen, komt omdat de communicatie nog altijd tot letters en cijfers beperkt is. Er is praktisch geen beeld en zeker geen bewegend actueel beeld. Daardoor mis je dat sociale van kantoor. De Eye Catcher vangt dat visuele isolement op. Wij hebben een thuiswerker in Brussel met wie we zo prima samenwerken. Je zou trouwens je Eye Catcher naar een camera bij de koffiemachine door kunnen schakelen en zo meer ontspannen of de boel wat in de gaten te houden: He jongens, zitten jullie weer te niksen, hahaha."

Wordt ook wel Big Brother-achtig? Heeft u daarop ethisch geen bezwaren?

"Het behoud van privacy is sowieso in dit tijdperk het kind van de rekening. Neem Google. Vanwege de mogelijkheid om elke vraag te registreren die men aan Google stelt en aan de sites waarnaar men doorklikt, kan iemand's gedrag in detail geanalyseerd worden. Hetzelfde geldt voor je auto, je mobiele telefoon. Kijk, ik word er niet blij van dat een ambtenaar ergens bij een ministerie precies weet waar ik de hele dag met mijn auto heb gereden. In Hitleriaanse of totalitaire omstandigheden kan dat natuurlijk griezelig uitpakken. Het effect van nieuwe technologie is dat het nieuwe mogelijkheden opent maar wat dat betreft snijdt het zwaard aan twee kanten. Het opent nieuwe mogelijkheden tot gebruik maar ook tot misbruik. C'est tout. Zal ik die kaarsen even aansteken? Maakt het wat gezelliger, vind je niet?"

Zojuist was een medewerker van Second Life bij je op bezoek. Wat kwam hij doen?

"Bij de lancering van mijn boek (Eckarts Notes, TR), ergens in de Jordaan, wil ik een lokatie openen op Second Life. Is toch grappig? Kan je niet fysiek aanwezig zijn dan kan je de boekpresentatie zien op Second Life."

Vindt u Second Life zo'n positieve site?

"Zeer, het spoort namelijk aan tot gebruik van je fantasie. Mensen zijn van nature hebberig. Het beste bewijs daarvoor levert onze economie die slechts voor 15 procent iets essentieels als voeding en woning vertegenwoordigt. De rest gaat over die nonsens van wat we welvaart noemen maar die mede dankzij de Al Gore-milieufilm als enorm schadelijk beschouwd mag worden. Ik vind het fantastisch als mensen hun hebberigheid, hun bezitsdrang en hun creatiedrang nu virtueel kunnen botvieren. Je bouwt je eigen huis, zet er je eigen bomen neer, je kunt laten en doen wat je wilt, je kunt jezelf er uit laten zien zoals je zelf wilt etcetera. Is het niet beter dat mensen zichzelf realiseren door een paar bits en bytes op een server in San Fransisco, dan dat er, om maar wat te noemen, voor een nieuw bankstel weer bomen neergehaald moeten worden? Geef jongeren als prijs belminuten of een nieuwe skin op Second Life in plaats van nieuwe schoenen. Uiteindelijk leidt dat tot minder schade aan het milieu dan door mobiliteit of goederen."

Maar het nadeel is wel de straling die al die apparaten genereren. Alle producenten zeggen dat het gevaar daarvan te verwaarlozen valt. Maar als je al die straling van die verschillende media bij elkaar optelt, wordt de schade toch aanzienlijk?

"Daarmee heb je een punt. Zo'n telefoontje aan je oor heeft een redelijke hoge frequentie die ook je hersenen bereiken en de gebruiker mogelijk op celniveau beinvloedt."

Griezelig!

"Vind ik ook. Maar ik vaar wat mijn mening daarover betreft op lieden zoals Juriaan Kamp van het blad Ode. Zolang ik die zelf nog met een mobieltje zie bellen, maak ik me er niet zo druk over. Maar het zou zondermeer verstandig zijn dat serieus te laten onderzoeken. Mijn persoonlijke stelling is overigens wel dat alles wat niet beweegt met kabeltjes en snoertjes  moet worden verbonden. Dus: alles wat op onze bureau's staat, werkt niet met het storings- en beveiligingsgevoelige Wifi."

Eckart Wintzen over Greenwheels

"Zo'n twee duizend auto's rijden momenteel rond. Green Wheels is niet het eerste initiatief op dit gebied geweest maar is wel de eerste winstgevende. Dit soort bedrijven, zowel in Nederland als daarbuiten, houden het niet vol omdat het concept zo moeilijk winstgevend te maken is. Het computersysteem dat erachter schuilt is nogal complex, de schade aan die auto's ligt hoger dan bij andere huurauto's. Mensen op volle parkeerplaatsen steken wel eens puur uit jaloezie de banden van Green Wheels-auto's door. In plaats van dat ze dergelijke ondernemingen juist toejuichen, krijg je juist een portie negativiteit te verwerken. Veel moderne gezinnen hebben twee, drie auto's. Daarvan staat er dan een voor de deur de hele dag een plek bezet te houden. Laat iemand die eens in de zoveel tijd een auto nodig heeft, toch een Green Wheels nemen! Wat is er op tegen om heel Amsterdam Green Wheels te  maken?, Minder vervuiling en het zou in een klap het parkeerprobleem oplossen."

U heeft een privé college in San Francisco opgericht. Maar waarom startte u zo'n unieke nieuwe media opleiding niet in Nederland?

"Kijk, na deze particuliere tweejarige opleiding garanderen wij onze studenten een baan. We hebben inmiddels zo'n 1000 studenten. Dat betekent dat we per jaar met succes zo'n 500 graduates op de arbeidsmarkt plaatsen. Dat is mogelijk omdat San Fransisco wereldwijd de hotspot van nieuwe media is en de banen in dit vakgebied, zeker in vergelijking met Amsterdam en omstreken, voor het opscheppen liggen. Daarnaast zou zo'n opleiding onder de Nederlandse wetgeving direct transformeren in zo'n saaie, grijze school waar niemand naar toe wil. Op ons college  eisen we bijvoorbeeld van onze docenten dat ze ook nog een praktijkbaan in de nieuwe media hebben. Ze mogen geen les geven als ze niet dagelijks met die materie werken waar ze les in geven. In Nederland wordt dat niet gepikt, men wordt soms zelfs boos als je twee banen naast elkaar hebt. Het is hier niet de norm dat iemand die les geeft ook een baan heeft. Op ons college is het van: geen baan dan ook geen docentschap."

Laten we ons eens focussen op de gevolgen van nieuwe media op het menselijke gedrag. Want zijn de zegeningen, waarover iedereen het heeft, wel zo paradijselijk? Gameverslaving bijvoorbeeld neemt meer en meer toe. Laatst stierf zelfs een gamer omdat hij dagenlang achter elkaar, zonder pauze, door bleef spelen. 

"Maar daarvan raak ik absoluut niet in paniek. Gekte steekt bij elke mogelijke rage de kop op. Er zijn ook skaters, windsurfers, marathonlopers die er pas mee ophouden als ze er letterlijk bij neervallen."

Roept de populariteit van die alles omvattende virtuele wereld geen extreem solistisch, bijna autistisch, gedrag op? Jongeren spelen momenteel meer achter het scherm, dan buiten, op straat, in de open lucht. 

"Over het onderwerp, autisme en computergebruik bij de opgroeiende generatie maakte ik recent bij een conferentie in  Sillicon Valley een heftige discussie mee. Daaruit bleek bijvoorbeeld dat juist extreem autistische kinderen dankzij de computer beetje bij beetje meer gingen communiceren. Laten we die positieve kant van de medaille ook belichten. Het zou overigens niet onverstandig zijn om over dit onderwerp grondig onderzoek te doen. Want ik sluit ook niet uit dat veel jongeren mede door de computer zich meer en meer van de buitenwereld afsluiten. In mijn jeugd had je ook jongetjes die thuis in hun eentje urenlang met meccano speelden. Moeilijk communicabele, nerd-achtige types zijn van alle tijden. Maar wie weet wordt die groep binnen de jonge generatie wel groter en of we daar dan zo blij mee moeten worden? Ik groeide op in een gewone Haagse buurt. Met mijn vriendjes speelden wij de hele dag op straat: voetballen, straattennis, korfballen. Dat kon want er stond hooguit een auto op de straat. Dat kan inmiddels allemaal niet meer. De mensen worden meer en meer in dat huis, achter hun beeldscherm, teruggeduwd. Maar het goede nieuws daarbij is dat er momenteel ook games populair zijn die je aanzetten tot beweging. Neem het tennisspel dat sinds kerstmis op de markt is. Onze medewerkers spelen het inmiddels elke dag. Jose, mijn secretaresse, heeft er zelfs spierpijn van gekregen. Wat ik maar wil aangeven, de grenzen worden weer opnieuw afgetast. Er komen alsmaar nieuwe mogelijkheden. En die dingen die leuk en goed zijn voor de mens en zijn wereld, pak ik er uit."

Wie op jullie website komt, maakt snel kennis met verschillende natuur en  dierengeluiden. Is dat typisch de sfeer die jij wilt uitstralen?

"Ja! Niets gaat boven de echte natuur. Daarom zitten we ook midden in de bossen. Ik zal het je even laten horen. (Wintzen opent het raam en luistert vervolgens aandachtig naar de natuurgeluiden, TR) We zitten dan wel te dicht bij de provinciale weg. Maar als straks de bladeren uitgelopen zijn, heb je daar geen last meer van. Verder zullen we niemand storen met vervelend en recht lijnenspel."

Pardon?

"Geen mens is met rechte lijnen geboren, niks aan ons lichaam is recht. Ook is niets in de natuur spierwit, zelfs de krijtrotsen in Engeland niet. Een witte muur met rechte hoeken komt in de natuur niet voor. Vandaar ook dat je hier en onze communicatie-uitingen vele kleuren door elkaar heen ziet. Deze muur hier oogt dan wel geel, maar het is ingewassen met zes, zeven verschillende kleuren. Je hoeft toch geen speciale studie gevolgd te hebben om te begrijpen dat een mens zich in zo'n omgeving beter voelt. Ik wil werken, waar ik me thuis voel en ik zoek dan ook mensen, vrienden om me heen die met me meewerken. Het is fijn om te werken met mensen die het fijn vinden om met mij te werken. Ik ben hier de oudste lul, beetje de papa, zeg maar, maar zeker niet de baas. Over al dit soort zaken gaat ook mijn nieuwe boek Eckart's Notes. (Terwijl hij de haardvuur weer wat opstookt) Trouwens, wil je naar de boekpresentatie komen. Maar je kunt natuurlijk ook naar Second Life of m'n website gaan. We zijn van alle markten thuis haha. Alleen heb je dan m'n boek nog niet fysiek in handen".