Hoe Henk Cohen automatiseringsbedrijf Origin oplapt

‘Origin lijkt steeds meer op een normaal bedrijf’, aldus chief executive officer Henk Cohen. ‘Maar het soul-element blijft belangrijk.’ Ecktopia het grootse afscheidsfeest van geeselijk vader Eckart Wintzen, is nauwelijks voorbij, of Cohen maakt de balans op van Origin, uitkomst van een fusie tussen BSO/Origin en Philipsdochter Communications & Processing Services. Vestigingen heten niet langer cellen en in het jaarverslag zijn de cijfers belangrijker geworden dan de creativiteit. Toch blijft Origin opvallen. Elfduizend werknemers, twee miljard gulden omzet en nog geen tien miljoen winst.

Treurige cijfers, die eigenlijk al gehaald worden sinds BSO in 1990 al eerder een huwelijk aanging met een Philipsdochter, te weten de automatiseringsafdeling BASS. Het Bureau voor Systeem Ontwikkeling. In 1976 opgericht door Eckart Wintzen, was altijd de hipste automatiseerder. Omzet en winst verdubbelden elke paar jaar en Wintzen stond met z’n ongeschoren kin en John Lennon-bril pal voor politiek correct ondernemen. BSO gaf een milieujaarverslag uit en de directievoorzitter perste zich in een bescheiden Renault Clio. De celfilosofie rekende af met bureaucratische terreur van een hoofdkantoor. BSO had geen kantoren. Een cel moest als een zelfstandig bedrijf kunnen opereren. Er mochten niet meer dan vijftig mensen werken. Gebeurde dat toch, dan deelde de cel zich.

Dat was BSO tot 1990. Toen veranderde de strategie. Nederland was te klein. De belangrijkste klanten waren multinationals die eisten dat hun computers op de vestigingen Bombay en Taipei ook bediend werden. Een aandelenruil om de interne automatiseringsafdeling van Philips over te nemen leek de ideale oplossing voor BSO. Zo bleef het bedrijf zelfstandig en kreeg het kantoren in veertien landen. De kater kwam snel. De omzet groeide van 392 miljoen gulden naar 541 miljoen. De winst niet: die kelderde van 21 naar 14 miljoen gulden in 1991. Twee jaar later schoot BSO/Origin, zoals de nieuwe naam luide, zelfs 10 miljoen in het rood. Cohen: ‘Na de eerste fusie verloor Wintzen de controle. Hij was niet meer alleen de baas maar werkte in een team. Iedereen denkt dat hij een softe, grassirige ondernemer was. Onzin, dan groei je niet. Elke celdirecteur had keiharde targets’. Op de dag dat het verlies bekend werd, kreeg Cohen de voorzittershamer van Wintzen. Cohen, die eerder bij McKinsey, Allied Breweries en Sara Lee/Douwe Egberts werkte, was toen al maanden bezig om het bedrijf op te lappen: ‘BSO had twee problemen. Het eerste probleem was binnen drie maanden weg, het laatste nog steeds niet helemaal. In Frankrijk had ik meteen harder moeten snijden.’ De eerste fusie is nog niet verwerkt of de volgende is aan de gang. Weer met een onderdeel van Philips. Zo werd BSO dochter van Philips, nu niet direct het meest gedecentraliseerde bedrijf van Nederland. Het BSO-personeel is ongerust. Wat blijft er over van hun cultuur.’ Geen van de vijf hoogste directeuren is van BSO. ‘Dat is geen diskwalificatie van het BSO-management’, zegt Cohen. ‘De vrijheid moet bewaard blijven, maar de celstructuur hebben we aangepast. Cellen zijn gehalveerd in aantal en verdubbeld in grootte. Ze waren te klein, te duur. In Nederland telde BSO alleen al veertig telefonistes. De structuur moet strakker. Dat kan niet anders in een bedrijf met vestigingen in Europa, Azië en Amerika.

Cohen vliegt over de wereld om het nieuwe Origin te verkopen. Wat levert dat op? Dat vragen niet alleen veel BSO’ers zich af, maak ook beleggers die rekenen op een beursgang van het bedrijf. Een concurrent als CMG is weliswaar kleiner en zit slechts in drie landen, maar verdient wel geld. Cohen: ‘Daar heb ik geen commentaar op. Of nee, ik heb een vraag. Maakt het over twee jaar nog winst? En wat zeggen hun aandeelhouders dan?

Niek den Tex

Philips heeft inmiddels gesproken. Bij ter perse gaan maakte Cohen bekend te vertrekken bij Origin.