Internethype is de gekte voorbij
UPC waagt met Chello nog de gok, KPN zal straks met KPN Mobile wel moeten maar kan nog twee maanden op beter beursweer hopen. Voor veel anderen is het aandelenfeest echter over. De Nasdaq, graadmeter voor technologiefondsen, is in twee maanden met een derde gedaald en eindigt op een niveau van een halfjaar geleden. Tientallen emissies worden afgeblazen.
Kondig aan dat je iets nieuws op internet gaat doen, dat je daar om te beginnen enorme verliezen mee zult maken maar dat je wel razendsnel de wereld kan veroveren. Dat was tot voor kort genoeg om op de beurs het geldschip te laten binnenvaren. In de Verenigde Staten was er al wat langer aandacht voor internet- en aanverwante nieuwe bedrijfjes, de start-ups. In oktober vorig jaar kwam er echter een ware gekte op gang. De Nasdaq, de schermenbeurs voor technologiebedrijven, vloog omhoog. van 2500 punten half oktober naar ruim 5000 punten op 10 maart.
Veel Nederlandse bedrijven en bedrijfjes besloten rond de jaarwisseling dat het tijd werd voor een beursgang. Na een paar kleinere internetemissies moest World Online een hoogtepunt worden. Maar Wol kwam op 17 maart al wat aan de late kant. De Nasdaq was net over zijn hoogtes punt heen en kende vanaf 22 maart nog slechts één richting: omlaag.
Wol - een paar jaar oud, nog nooit winst gemaakt, nog jaren geen winst in zicht - was een paar dagen lang net zoveel waard (bijna dertig miljard gulden) als Ahold, 's werelds vijfde supermarktconcern en al jaren zeer winstgevend. Inmiddels liggen de verhoudingen radicaal anders. Wol is gedaald naar 7, Ahold gestegen naar 46 miljard.
Nu is WOL een extreem voorbeeld, maar tegelijk ook een goed voorbeeld van de gekte, zo meent bijvoorbeeld Eckart Wintzen, verstrekker van durfkapitaal aan 'groene' bedrijven. Als volwassen mannen in nette pakken vijftien miljard betalen voor een bedrijf met een omzet van 150 miljoen, ja, dan vraag je erom. Zo'n bedrijf moet honderd tot duizend keer zo groot worden voordat het die waarde kan waarmaken! Een zooitje e-mail adressen was meer waard dan een airline met 150 vliegtuigen. Het werd tijd dat de wereld wakker werd." Het bleef niet bij dalende beurskoersen. Vorige week legde Boo.com het loodje, een Britse kledingwinkel op internet waar al een paar honderd miljoen in was geïnvesteerd. Zelfs de grootaandeelhouders die er veel geld mee verloren, waren niet bereid nog meer geld in de droom te steken. En in de VS kocht in april Ahold de internetsupermarkt Peapod. Drie maanden eerder nog had de nieuwe economie op grootse wijze de oude opgeslokt: America Online (de grotere, wel winstgevende Amerikaanse concurrent van Wol) nam Time Warner over, het grootste mediaconcern ter wereld. Het lijkt voorlopig de laatste overwinning van de nieuwe op de oude garde te zijn geweest.
Maandag blies UPC wegens zijn lage beurskoers de overname van tv-zender SBS af. "Dat Boo.com is omgevallen, daar ben ik blij mee", aldus Wintzen. "Ik denk dat driekwart van de internetstart-ups in financiële problemen zal komen. Wat mij betrek mag de wéreld zo snel mogelijk terug naar normale verhoudingen." Jaap Spronk, hoogleraar financieringen en beleggingen aan de Erasmus Universiteit, is minder stellig over wat op de beurs normaal is: "Een koers is reëel als de markt dat vindt. Die markt verandert voortdurend van mening. Als wetenschapper zeg ik: laat die markt zijn werk maar doen.
Als privé-persoon vond ik de koersen de laatste tijd wel een beetje hoog, dat wel. Het probleem is dat je dit soort bedrijven moet beoordelen op de toekomstige cashflow. Maar niemand kan in de toekomst kijken. Dus zitten er veel psychologische elementen in een beurskoers, en daar weten we als wetenschappers nog niet zoveel over." Zijn collega aan de Erasmus Universiteit Arie de Bruin, directeur van de opleiding informatica en economie, ziet een sterk gokelement meespelen bij de beleggers: "Je weet dat een paar bedrijven heel erg rijk zullen worden op grond van nieuwe concepten die aanslaan in de markt. Maar wordt het degene die cd's over het net verkoopt, of juist het bedrijf dat het beste pakjes aan huis weet te bezorgen? Dat weet nog niemand." Tot voor kort gokten beleggers op de cd-verkoper. Sinds een paar weken stijgen de koersen van onder meer Ahold en pakjesbezorger TPG juist weer sterk. "Die slingerbeweging zal zich nog wel enige keren herhalen", denkt De Bruin.