IS HET DE WERKNEMER OF LIGT HET AAN ‘T SYSTEEM?

Wie is er nu eigenlijk ziek

Minister De Vries dreigt. De bewindsman laat z'n dreigement weer vallen. Het KNOV op z'n achterste poten. De FNV druk in de weer. De Federatie van Bedrijfsverenigingen, het VNO, kamerleden, de SER, de staatssecretaris, de Eerste Kamer, alle fracties, de Kamercommissie en natuurlijk de minister-president, de AbvaKabo, een paar grote nationale werkgevers, het NCW, het aAK, de directeur van het Centraal Planbureau, de commissie Wolfson plus natuurlijk alle achterbannen en commissies die de commissies adviseren.

Zeg maar gerust iedereen die bij het bestuur van de BV Nederland betrokken is, heeft weer driftig van zich laten horen. Ze hebben 'stukken' geproduceerd, spreekbeurten gehouden, interpellaties gepleegd, getelefoneerd, gefaxed, op tv opgetreden, in praatgroepjes en forums zitting genomen, op hun computers gehamerd en elkaar voor rotte vis gescholden.

Inzet van het hele gedoe - deze keer - de bestrijding van het ziekteverzuim. Vreemd genoeg is de grote afwezige in deze discussie de 'gezondheidszorg'. Kennelijk heeft die dus niets met het hele ziekteverzuim te maken. Behalve dan toen iemand (wie ook weer?) op het eind van de discussie nog even snoerde dat twintig procent van het ziekteverzuim te wijten is aan wachttijden in het ziekenzorg-systeem (wat ik overigens uit eigen ervaring volmondig kan beamen). Maar hoe het ook zij, ziekteverzuim heeft kennelijk niet zozeer met ziekte te maken, als wel met de relatie tussen werknemer en werkgever.

Geen zin

Immers, het landelijk ziekteverzuim is zo'n tien procent, maar niemand gelooft toch echt dat behalve bij een gierende griepepidemie één op de tien Nederlanders echt ziek is? Anderhalf miljoen zieken dus, nog afgezien van de arbeidsongeschikter die in die tien procent niet zijn inbegrepen. Waar komen al die zieken dan vandaan? Geen zin om te werken, soms?

Dat is toch heel raar, want wij zorgen toch perfect voor onze employees. Lees de jaarverslagen er maar op na. Altijd wel een paar lieve zinnen die "wijzen op de perfecte relatie met het personeel". En ook in presentaties en spreekbeurten horen we prachtige formuleringen als: "onze belangrijkste activa staan niet op onze balans, dat zijn onze medewerkers. Wij doen alles wat binnen onze macht is en ze moeten trouwens ook niet zeuren", of woorden van gelijke strekking. Waarop er een

verhaal volgt over hoe het bedrijf onlangs nog een personeelsfeest had georganiseerd waar ongelimiteerd taart en koffie werd geserveerd en, niet te vergeten, ook nog eens twee consumptiebonnen de man. En wat te denken van het flitsende optreden van het wereldberoemde cabaret-duo Japie en Truus uit het naburige Grumst.

Nee, niemand gelooft natuurlijk echt dat dit soort personeels'zorg' bevorderlijk is voor de zin in werken. Toch is in veel omstandigheden dat bijna het enige wat gedaan wordt voor mensen die geacht worden vijf dagen per week zonder tegenzin en liefst met enig enthousiasme naar hun werkte gaan.

Als je een willekeurige baas vraagt wat zijn/haar belangrijkste drijfveer is om te gaan werken, hoor je als meest voorkomende antwoord begrippen als 'verantwoordelijkheid en creativiteit. Maar waar wij dan te weinig bij stil staan is dat de medewerkers, op de werkvloer natuurlijk precies dezelfde drijfveer hebben. En waarom zijn die bazen nooit ziek? Niet zozeer omdat zij zo vreselijk gezond leven of stoer zijn, nee, omdat hun drijfveren vervuld worden. Net zoals bij moeders vaan grote gezinnen of als bij de groenteboer om de hoek. Die kunnen gewoon niet ziek zijn, omdat zij ook die verantwoordelijkheid hebben en dat is een last en een lust tegelijkertijd.

Het wordt dus de hoogste tijd dat we véél en véél meer nadenken over een totaal andere werkindeling, waarbij weer iets van die menselijke basisverlangens vervuld wordt. Zo niet, dan krijgen we het 'ziekte'-verzuim nooit onder de knie. En het laatste wat daarbij helpt zijn loze leuzen zoals ik onlangs nog zag in een fabriekshal van opperste treurigheid, met een vreselijke pest-herrie en zonder daglicht. Daar hing een gigantisch bord boven de lopende band. In prachtig glimmende roestvrijstalen letters stond daarop 'Onze kwaliteit is ons personeel'.

Het hing hoog genoeg, zodat de medewerkers er niet bij konden. Dat zal wel geen toeval geweest zijn.