Kapitaal tekort remt groei BSO

Voorzitter Wintzen moet ambities in automatisering terugschroeven

Oprichter en groot aandeelhouder Eckart Wintzen , geeft in een vraaggesprek toe dat liet veel langer duurt voor zijn in 1990 gestarte internationalisatie winst oplevert. Hij mikt nu op 1995. Somber toont hij zich allerminst. Een kritische kanttekening over BSO/ Origin valt als een klacht over roken op een gezellig feest. Men hoeft geen criticus te zijn om over BSO een noot te kraken: sinds oktober 1991 zit het bedrijf scheef met zijn prognoses. Toen, ging Wintzen nog uit van 23 miljoen gulden winst: het werd dat jaar 9 miljoen gulden minder.

In het afgelopen jaar zou de winst verbeteren. "Het is een wel zeer lichte winstverbetering geworden", geeft Eckart toe. In het vandaag gepubliceerde verslag prijkt 14,8 miljoen gulden, slechts een half miljoen meer dan het jaar ervoor. De winstverbetering is bovendien behaald door minder buitengewone lasten, niet door de gewone bedrijfsuitoefening. Dat resultaat holde met dertig procent naar beneden. Dit jaar heeft Wintzen ook weinig vrolijks te melden: hij gaat niet meer uit van winstverbetering.

Wintzen schrijft de winstval van BSO/Origin toe aan de overnemingen die in de toekomst wel geld opleveren. De afgelopen jaren moest hij steeds 10 miljoen gulden afschrijven vanwege overnemingen.

"Het is heerlijk dat we niet op de beurs staan. Laat mij maar meer geld naar de toekomst schuiven. Als beursfonds had ik het anders moeten aanpakken."

Hij weet dat hij dan zou zijn afgestraft vanwege zijn te optimistische prognoses. Maar Wintzen heeft slechts te maken met een paar aandeelhouders: Philips (41 procent), Rabo (circa 12 procent), de Nederlandse Participatie Maatschappij (circa 8 procent). De resterende 39 procent is in handen van de directie.

Wintzen maakt zich niet druk om prognoses. Hij bekommert zich meer over de dertig buitenlandse vestigingen in 14 landen.

Het duurt gewoon wat langer voordat die aan de winst bijdragen, meent Wintzen. Wie is de buitenwereld om Wintzen de vertraging kwalijk te nemen, klinkt uit zijn betoog. Maar de BSO-topman geeft toe dat hij die kritiek over zich heeft afgeroepen door zijn jaarverslag openbaar te maken.

Een jaarverslag dat net zoals BSO/Origin zelf eigenlijk met teveel enthousiasme en originaliteit gemaakt is om kritische noten aan te wijden. Tientallen medewerkers van BSO uit de hele wereld hebben het jaarverslag het aanzien van een persoonlijk dagboek gegeven. De onderneming is trots op het gebonden boekwerk van 128 pagina's op chloorvrij papier.

In het boek staan echter ook wat onvermijdelijke cijfers en die stemmen tot nadenken. Het werkkapitaal van BSO/Origin is de afgelopen jaren met snel tempo afgenomen: op 1 januari 1991 nog 56 miljoen, in 1992 47 miljoen en dit jaar is BSO begonnen met 38 miljoen. Dat bedrag is overigens niet vrij besteedbaar. BSO blijkt al voor ruim 17 miljoen aan investeringsverplichtingen te zijn aan gegaan. Daarvan heeft Philips weliswaar een stukje gefinancierd door de aankoop van nieuwe aan 1 delen BSO, maar 10 miljoen moet BSO zelf betalen: voor dit jaar resteert nog 28 miljoen gulden.

Op dat bedrag drukken ook nog 43 miljoen gulden aan kortlopende verplichtingen jegens banken en leasemaatschappijen die niet in de balans zijn opgenomen. Wintzen -blijft vrolijk: "We hebben goede balansverhoudingen. Het wordt pas serieus als bankiers door willen dringen tot het hoogste echelon. Dat gebeurt bij BSO niet: ik heb al vijf jaar niet met een bankier gesproken."

Wintzen heeft zijn droom op uitbreiding van het BSO-netwerk in de wereld nog niet opgegeven. "Niet alle buitenlandse uitbreidingen hoeven zoveel te kosten. Een gedeelte gaat vanzelf. Een klant van ons heeft bijvoorbeeld interesse in diensten in een land waar we nog niet zitten en zegt: ik doe mee als jullie daar een vestiging openen."

Toch blijkt uit de eigen cijfers van BSO/Origin dat de buitenlandse expansie duur betaald moet worden. Wintzen: "Ik ben de ondernemer, hij moet maar pessimistische geluiden laten horen", verwijst hij naar de financiële man van het concern, Bram Zwagemaker. Wintzens plaatsvervanger: "BSO kan hier niet mee doorgaan. Dan zou je het bedrijf uithollen. Wij doen er ook wat aan. Bijna de absolute winst over vorig jaar is in het bedrijf gehouden. En ook dit jaar zal er spraken zijn van een forse inhouding. Ik wil echter nog niet spreken van het passeren van het dividend." Wintzen: "Daar zou ik helemaal geen moeite mee hebben. Ik laat al 15 jaar graag het geld in de onderneming zitten."

Als Wintzen gevraagd wordt naar het leukste moment van de afgelopen tijd, lijkt hij even van zijn stuk gebracht. Zijn pr-medewerkster bestookt hem met 'leuke dingen', maar Wintzen peinst. Uiteindelijk vindt hij de internationale contracten die BSO afsluit toch wel het mooiste.

Maar was BSO niet veel beter af geweest als het bedrijf gewoon nationaal was gebleven en de winsten van Nederland niet voor een deel naar het buitenland hoefden te stromen? Tot de internationalisatie was BSO een degelijk, zeer winstgevend bedrijf, waar de beurs likkebaarden naar uitkeek tot het notering zou aanvragen.

Wintzen staat vierkant achter zijn internationalisatie. "Als we toen de stap niet naar het buitenland hadden gemaakt, waren we dezelfde kant opgegaan als Volmae." (Die is handen van het Franse Cap Gemini gekomen, red).

Maar zou BSO slechter af zijn in een internationaal samenwerkingsverband? De suggestie alleen al trapt Wintzen op zijn ziel. "Als ondernemer heb je niet de grootste haast om je bedrijf te verkopen. Veel leuker is het om je eigen cultuur te handhaven en daaraan internationaal gestalte te geven."

BSO is daarmee een persoonlijk levenswerk van Wintzen geworden. Een werk waar hij overigens na 17 jaar wel meer afstand van wil gaan nemen. In januari verraste de Volkskrant de BSO medewerkers met het bericht dat hij zou aftreden. Op het laatste moment koos de kandidaat toch eieren voor zijn geld en bleef op zijn stek. Wintzen: "Ik heb er geen geheim van gemaakt dat ik eens een iets andere functie bij BSO wil krijgen. Toen dacht ik aan commissaris-rol. Welke vorm het nu gaat krijgen, weet ik niet. Ik fixeer mij er niet op. Het heeft geen haast."