Mis Fortuyn!

Er wordt wat goedbedoelde onzin afgeleuterd over de al dan niet vermeende problemen in "de" automatiseringsmarkt. Niet alleen de boulevardpers, maar tot mijn verbazing, 66k mijn Hooggeleerde medecolumnist, Prof.Dr. W.S.P. Fortuyn zag kans om het adrenalinegehalte van mijn bloedsomloop tijdelijk te verhogen. Ook hij bleek zich enige weken geleden, middels weinig genuanceerde gemeenplaatsen schuldig te maken aan de bestaande en totaal ongefundeerde vooroordelen.

Het blijkt een onuitroeibaar misverstand te zijn dat je Volmac, BSO en HCS in een rijtje zou kunnen plaatsen. De beide eerstgenoemde hebben evenveel met HCS gemeen als met, bijvoorbeeld, de SPAR of de Toyota importeur. Dienstverleners enerzijds, versus handelsbedrijven anderszijds. Ook de Hooggeleerde Fortuyn maakt zich schuldig aan dit misverstand als hij de drie bedrijven in een adem noemt en daar ook nog eens bij vermeldt dat "de automatiseerders" het moeilijk hebben. Een uitspraak die toch wel wat schril afsteekt tegen een halfjaarresultaat van medestrijder Volmac dat toch nog een winst na belasting van bijna 10% van de omzet laat zien! Hoeveel bedrijven van die omvang in Nederland kunnen dat melden? Ook mijn bedrijf zou "kampen met een tegenvallende markt". Een interessante visie voor een econoom op een bedrijf dat naast een omvangrijke opstart-operatie in het buitenland (waarbij meer dan 1000 nieuwe medewerkers in 14 landen betrokken zijn) in Nederland 10X omzet- en winstgroei realiseert!

Ook begeeft de Hooggeleerde zich op glad ijs en wordt hij onnodig persoonlijk als hij - zonder overigens enige staving - suggereert dat ik "buitenproportionele kapitalen" verdiend zou hebben. De Hooggeleerde zou toch mogen weten dat BSO weliswaar voor een groot deel in handen is van management en medewerkers, maar dat deze nimmer hun aandelen via een beursgang hebben verzilverd.

Overigens zit hij bij de inschatting van het vermogen van mijn collega Joop van Oosterom ook een factor 10 mis. Een calculatie op de bekende achterkant van een bierviltje had hem dat kunnen leren.

Natuurlijk ben ik het met hem eens als hij vaststelt dat er belachelijk hoge prijzen betaald zijn voor aandelen in de zogenaamde "high-tech" markt. (Ik schreef daar in juni 1986 (!) al over in mijn column in het Economisch Dagblad waar ik de ongefundeerde price/earnings van boven de 25 hekelde en de veel te lagere speculant aanraadde liever een spaarrekening te openen dan zijn geld te steken in fondsen met deze oververhitte koersen.)

Over prijzen gesproken, het zou ook verstandig zijn als de Hooggeleerde zich eerst eens in de prijzen zou verdiepen voordat hij zijn inschatting, die er precies 100Z naast zit, aan het papier toevertrouwt. De tarieven zijn precies de helft van de door hem genoemde 2 a 3 duizend per dag. (is de Hooggeleerde in de war met zijn eigen tarief, wellicht?) Voor die prijs krijgt de opdrachtgever overigens niet een "jongetje of meisje van einde twintig" maar een analist of ontwerper met een HBO- of academische opleiding en zo'n 5 tot 7 jaar praktijkervaring. Maar in ieder geval iemand die tenminste wel kan staven wat hij/zij zegt.

Als de Hooggeleerde ook nog eerst de kranten zou lezen voordat hij erin gaat schrijven, zou hij weten dat - anders dan hij vermoedt de "geldmakers" van BSO wel degelijk een kwaliteitsborgingssysteem hebben, gecertificeerd conform de internationale industriestandaard, de ISO 9000. En zou hij weten dat de - wat hij noemt "casinokapitalisten" van BSO in 1990 bijna 20 miljoen hebben uitgegeven aan opleidingen en research.

Overigens is de Hooggeleerde bij deze ook van harte uitgenodigd om op een willekeurige dag na vijf uur eens binnen te komen wandelen om vast te stellen dat als er ergens een branche is waar vaak tot in de kleine uurtjes gepeesd wordt, dat wel de onze is. Ook kan hij de vermeende "9 - 5 mentaliteit" 's ochtends om kwart over acht komen controleren.

Als de Hooggeleerde denkt dat de opkomst van "allerlei bedrijven en bedrijfjes" een nieuw fenomeen is, dan moet ik hem helaas nog een keer teleurstellen. In 1976 toen ik BSO bij de notaris en de Kamer van Koophandel registreerde waren er naar schatting minstens 800 tot 1000 bedrijven actief op ons marktsegment. En misschien was er toch enig ondernemerschap nodig om daar doorheen te breken? En, ja inderdaad mijnheer Fortuyn, dat ondernemerschap hebben is nu nog steeds nodig. A1 was het alleen maar omdat alle kapitaalsintensieve diensten en produkten het zwaar hebben in een teruglopende conjunctuur,ook oude rotten als Fokker en Rolls Royce.

Nu zou ik niet zo fel gereageerd hebben op de hierboven genoemde insinuaties als niet ook de kern van Fortuyn's betoog onjuist was. De gedachtegang dat binnen het stelsel van de vrije markt-economie automatisering de vijand van de werkgelegenheid zou zijn. Een simpele blik over de grens naar het meest geautomatiseerde land ter wereld, Japan, kan de Hooggeleerde wellicht enige verheldering brengen. Niet alleen heeft de verregaande automatisering Japan een leidende rol in de wereldeconomie gebracht, maar ook werk. Een werkweek van 45 uur of meer is in Japan trouwens ook doodnormaal. Neen mijnheer Fortuyn, als Nederland nog een rol wil meespelen in de mondiale economie dan is niet het afschaffen maar veeleer het verder ontwikkelen van automatisering de aangewezen weg.

In een land waar het loon - en opleidingsniveau zo hoog is als het onze, is handenarbeid niet bepaald de oplossing. Althans niet binnen het huidige stelsel van de vrije markt-economie. "Mijnheer Swatch" bijvoorbeeld heeft ons duidelijk laten zien dat je de Zwitserse horloge industrie niet uit het slop moest halen met lagere lonen van horlogemakers, maar met "hyper"-modernisering van het uurwerk en aanpassing aan - of liever nog trendsetting in een voortdurend bewegende markt.

Of de planeet daar gelukkig mee is, is weer een andere vraag maar daar heb ik het wel eens eerder over gehad.