Mooi nalatenschap

Een jaar geleden had ik in Kasteel Engelenburg in Brummen een verhitte, maar inspirerende discussie met een van Nederlands meest bijzondere ondernemers: Eckhart Wintzen. Hij maakte zich steeds grotere zorgen over de menselijke uitbuiting van onze planeet en hij vond dat het roer rigoureus om moest. Hij was stellig in zijn mening dat duurzame ontwikkeling mogelijk is, maar uitsluitend als we het milieu beheren volgens verstandige zakelijke beginselen.

Hoewel Eckart en ik pittige meningsverschillen konden hebben, deelden we de overtuiging dat handel de enige echte drijvende kracht in de wereld is. De doelstelling van elk bedrijf is het eigen voortbestaan en economische groei garanderen in het belang van de werknemers, aandeelhouders en alle andere betrokkenen. Het is immers voor ons allemaal de tijd – als aandeelhouders van de BV Aarde - om de bestendigheid van onze toekomstige welvaart zeker te stellen. Dat moeten we doen uit zuiver economische noodzaak, een inspiratiebron die overigens in het verleden al vaak tot vernuftige vindingrijkheid heeft geleid.

Ik nam afscheid van Eckart met de afspraak dat er nu echt werk van gemaakt moest worden. Bij het afscheid drukte Eckart me met een veelbetekenende blik het boek Hitte van George Monbiot, over de gevolgen van de klimaatverandering, in mijn handen. Het was de laatste keer dat ik hem sprak, op 21 maart 2008 overleed deze innemende strijder voor een betere wereld.

Als ik vandaag de worsteling en zoektocht zie van politici, bankiers en economen die een strategie proberen te bedenken om de huidige financiële crisis het hoofd te bieden, denk ik meer dan eens aan een van de nalatenschappen van Eckhart: ‘De belasting op onttrokken waarde’. In zijn visie sturen belastingen de economie. Als vooral arbeid fiscaal wordt belast, zullen ondernemingen proberen op arbeid te besparen. Als het fiscale accent daarentegen op energie en grondstoffen ligt, zal de ondernemer bezuinigen op consumptie.

Zo worden bedrijven gestimuleerd om hun werkwijze rendabeler te maken door minder, of duurzamere producten voort te brengen. Ze zullen minder grondstoffen verbruiken en zich meer richten op dienstverlening. Afnemende werkloosheid is een direct neveneffect van deze benadering.

In Nederland is fietsenmaker bijvoorbeeld een uitstervend beroep omdat het voordeliger lijkt te zijn om een nieuwe fiets te kopen dan de oude te laten repareren. Ik doe een oproep om deze oorspronkelijke gedachten niet met een als onhaalbaar opzij te schuiven maar in deze tijd van financiële chaos nog eens te heroverwegen.
Vaak is het lot van de groten der aarde dat hun groothuis pas ver na hun dood wordt (h)erkent. Ik hoop oprecht dat de droom van Eckhart om fiscale impulsen te geven aan duurzaam ondernemerschap veel eerder uitkomt.

Ruud Koornstra is duurzaam ondernemer bij Tendris.

ruud@fd.nl