“Ouderwets telefoneren snel voorbij”

Eckart Wintzen koerst op wereldprimeur met 'beeldtelefoon'

Eens een pionier, altijd een pionier. De 60-jarige Eckart Wintzen, bekend en rijk geworden met BSO/Origin, heeft een nieuwe missie. Niemand gelooft in de markt voor beeldtelefoons. Maar in de bossen op de Utrechtse Heuvelrug, bouwt hij een voormalige werkschuur van Staatsbosbeheer om tot een high-tech laboratorium. Wintzen gaat er namelijk wel van uit dat het tijdperk van het bellen door een hoorn vroeg of laat ten einde komt. Als het aan hem ligt vroeg. Een team van zo'n zeven interdisciplinaire multimedia-experts zal nog voor de zomer de eerste twintig prototypes van een beeldtelefoon ontwikkelen. "1k voel me net mijn opa," zegt Wintzen terwijl we over de nog rondslingerende kettingzagen van Staatsbosbeheer struikelen. "Die plantte op zijn 70e nog een boom terwijl hij die nooit groot zou zien worden. Die relatiedrift gaat door hè." Haf de beeldtelefoon-toekomst nog niet is aangebroken, hangt volgens hem simpelweg samen met het feit dat je er pas in gelooft als je het hebt gezien. En dus wil Wintzen de wereld overtuigen door de nieuwste generatie telefoons via breedbandig Internet op cruciale plekken in de maatschappij uit te laten proberen. "Je moet je voorstellen dat je geen last hebt van vertraagde beelden en een haarfijn geluid hebt." De huidige, via de satelliet verzonden beeld- en geluidskwaliteit valt daarbij dus totaal in het niet. Laat staan de zogeheten webcam met z'n beeld dat "zo groot is als een postzegel."

De eerste experimentele modellen staan nog voor deze zomer op zijn eigen kantoor. Maar een proef van duizend beeldtelefoons verspreid over diverse kantoren in Nederland en een daaropvolgend project - dat nog groter zal zijn en scholen, bibliotheken en liefst ook de Tweede Kamer behelst - moet bewijzen dat de nieuwe fase in het telecommunicatie-tijdperk niet zo ver weg is. Wintzen is overtuigd van de potentie. Hij ziet er een mogelijke killer application in. Op z'n Nederlands: een product dat een compleet nieuwe markt creëert. "Als je iemand goed in de ogen kunt kijken, haarscherp kan horen en daarmee het gevoel hebt dat je dichtbij elkaar bent, dan stap je toch niet meer in je auto om hetzelfde te bereiken? Of anders gezegd: waarom twee kilo hersenen verplaatsen met behulp van duizend kilo staal en vijftien liter benzine en dan ook nog eens een kwartier in de file staan als het ook zo kan?" Grof geschat denkt hij dat het aantal autoritten met wel dertig, veertig procent zou kunnen afnemen. "Kijk maar om je heen hoeveel eenzame mannen je achter het stuur ziet."

Een beeldtelefoon is niet alleen prettig en snel, je bereikt er volgens hem dus ook nog mee dat de files een stuk korter kunnen worden omdat veel mensen simpelweg niet meer in de auto hoeven te stappen. En daarmee is het bij uitstek een voorbeeld van de minder materiële wereld die hij met zijn groene investeringsbedrijf Ex'tent nastreeft. "Mijn idee van de nieuwe economie is een andere dan waarover u wordt gesproken. Die goudkoorts is waanzin. Vijfhonderd keer de jaarwinst betalen voor een bedrijf, dat slaat toch nergens meer op. Dit is vragen om een beurskrach."

In zijn ogen moet een nieuwe economie een minder materiële economie betekenen. "Zoals we nu bezig zijn in de wereld houden we een systeem in stand waarmee de aarde heel snel z'n bronnen opmaakt." De bevlogen milieu-activist wijst erop dat slechts vijftien - procent van onze economie om basisbehoeften draait. De rest is welvaartseconomie. Een spelletje dus. "We moeten de verlangens zien te veranderen. Nieuwe verleidingen creëren. In plaats van elkaar op te naaien met weer een grotere, duurdere auto. Je zou bijvoorbeeld ook plezier kunnen ontlenen aan een digitale camera waarvan je de foto's via Internet naar je familie en vrienden kunt sturen. Virtueel entertainment dus. Dat belast de natuur veel minder. De beeldtelefoon past ook prima in deze filosofie. Telewerken zal er een extra impuls van krijgen. Maar je kunt ook de voetbalwedstrijd van je kinderen thuis live bekijken. Of je zou op holografische wijze je huis driedimensionaal in kunnen wandelen en zo opnieuw inrichten.

De boodschap van Wintzen klinkt al door in Den Haag. Eind vorig jaar bracht de Raad voor Verkeer en Waterstaat, waarvan Wintzen deel uitmaakt, een advies uit met als titel 'Nederland, let op uw saeck'. Daarin wordt erkend dat zowel markt als overheid fouten waar het gaat om de aanleg van de elektronische snelweg. De reden dat de introductie van beeldtelefoon maar niet van de grond komt, is het uitblijven van echt forse investeringen in het glasvezelkabelnet. De beeldtelefoon is namelijk alleen mogelijk met een handbreedte van 2 megabit per seconde, dat is ongeveer gelijk aan 30 ISDN-lijnen. Uiteindelijk is er zo'n twaalf miljard gulden nodig. Wintzen begrijpt het gedraal niet. "Waarom proberen we niet eens ergens de eerste mee te zijn in dit land? Nederland leent zich er vanwege zijn kleinschaligheid, hoge bekabelingsgraad en opleiding van jonge mensen, prima voor." Zijn functie in de raad van toezicht bij De Nieuwe Omroep heeft naar zijn zeggen niets te maken met zijn geesteskind. Maar er ontstaan inderdaad wel nieuwe mogelijkheden als mensen thuis in staat zijn om niet alleen tv-beelden te ontvangen, maar via hetzelfde breedband kabelnet ook 'terug' kunnen zenden. Wintzen noemt het verontrustend dat combinatie-ondernemingen als SBS en UPC straks bepalen wat mensen via het netwerk thuis krijgen. Bovendien ontstaat er door deze ontwikkelingen schaarste op de kabel waardoor het gebruik van het net voor privécommunicatie, zoals met de beeldtelefoon, onnodig duur zou kunnen worden. Eigenlijk ziet hij maar één oplossing: het ontkoppelen van de elektronische snelweginfrastructuur van de informatieleveranciers. "Maar ja, voordat dat besef doordringt zal er eerst wel een hoop mis moeten gaan."