Pittige Leiders

Met charisma alleen komt de manager er tegenwoordig niet meer. Leidinggeven doe je met PIT. Dat is minder controleren en meer loslaten. Een beetje leider denkt al snel dat hij het goed doet. Hij heeft visie, beschikt over een vleugje charisma en hij heeft de touwtjes stevig in handen. Dat moet voldoende zijn om medewerkers te inspireren tot grootse daden. Veel managers dénken dat ze zo functioneren, en anders hopen ze het wel. Maar is dit leiderschapsmodel wel het meest adequate? Nee, dus. Leidinggeven is méér, betoogt organisatieadviseur Herman Hoving. Een echte leider staat niet aan het hoofd van een marionettentheater dat hij stuurt met bevelen en opdrachten, maar laat zijn medewerkers juist los. Een goed leider inspireert zijn mensen, en haalt dan pas het maximale uit zijn organisatie. Hoving promoveerde onlangs aan de Universiteit Leiden op het proefschrift Leiden met PIT. De afkorting staat voor Persoonlijke Invloeds-Tactieken. Inspireren dus. En dat kan een manager leren, zo luidt de boodschap van Hoving. Het PIT-model ontwikkelde hij als partner in het Leidse organisatieadviesbureau Panta Rheyn. PIT is geregistreerd bij het Europese Merkenbureau. Zeker in organisaties die innoveren en tegenwoordig is dat een kernactiviteit - voldoen de klassieke leiderschapskwaliteiten niet langer, zegt Hoving. Die stelling baseert hij op interviews met 160 managers. Het o zo gewaardeerde charisma wordt daarin behoorlijk gerelativeerd: "Charisma is niet iets dat een leider hééft, het wordt hem toegeschreven. Een charismatisch leider heeft de neiging zichzelf op een voetstuk te plaatsen en zijn medewerkers tot volgers te maken:' Dat werkt alleen op de korte termijn. Ook managers die wat gedaan willen krijgen van hun ondergeschikten door het ruilprincipe (voor wat hoort wat) toe te passen, halen onvoldoende uit hun mensen. "Een leider moet zijn visie helder kunnen overbrengen. En enthousiast, daar gaat het om. Hij moet niet tegen zijn mensen zeggen: `Zo moet je dit probleem zien', maar hen anders tegen de problemen aan laten kijken. En hij moet medewerkers aanmoedigen doelen te stellen, waarmee zij zichzelf kunnen overtreffen:' Oud-BSO-baas Eckart Wintzen, dat was nog eens een inspirerend leider, aldus Hoving. Vooral in dienstverlenende organisaties die heftig in beweging zijn, kan PIT uitkomst bieden. "Neem de ict-sector. Daar is het verloop erg groot en kan een leiderschapsmodel dat mensen betrokken maakt, zorgen voor wat rust. PIT is daar een soort bindmiddel.