Promotor van virtuele welstand

Protret van eco-ondernemer Eckart Wintzen

Eckart Wintzen werd groot - en rijk - met automatiseerder BSO. Sinds hij in 1996 het bedrijf aan Philips verkocht, ontpopt hij zich als fulltime investeerder in maatschappelijk verantwoorde bedrijven. Ben & Jerry's-ijs, het blad Ode, Gary Muffins en een IT-opleiding profiteerden ervan.

EEN WEDSTRIJD wie de excentriekste ondernemer van Nederland is, zou hij met gemak winnen. Met zijn lange witte haar, wenkbrauwen als staalborstels en kleding die uit een dumpzaak lijkt te komen, heeft Eckart Wintzen nog het meeste weg van een hedendaagse Catweazle. Met zijn participatiebedrijf Ex'tent investeert hij in een betere wereld en 'virtuele welstand'. Wintzen is zijn tijd ver vooruit, al zal hij zichzelf niet de hemel inpraten: ''Ik loop misschien een beetje voor de troepen uit.''

De 62-jarige bouwde softwarebedrijf BSO van de grond af op tot een bedrijf met tienduizend werknemers en vestigingen in 21 landen. In 1996 verkocht hij de boel aan Philips, maar aan zijn pensioen was hij nog lang niet toe.

Wintzen heeft een boodschap. Een betere wereld én immateriële welstand - in plaats van materieel welzijn. Een streven dat hij met de miljoenen van Ex'tent probeert waar te maken.

Ex'tent is 'een recht door zee participatiemaatschappij'. ''Kort gezegd geven we geld aan bedrijven in ruil voor aandelen en hopen we dat die aandelen meer waard worden. Maar Ex'tent wil dat daarbij zo min mogelijk economische schade wordt aangericht. Daarom investeren we in bijvoorbeeld Greenwheels.''

Greenwheels is gebaseerd op een soort witte-autoplan. Op diverse plaatsen in grote steden staan auto's klaar. Gebruikers krijgen een computerpas waarmee ze de auto's in kunnen. Het aantal kilometers wordt daarop geregistreerd en het is ook een tankpas. Eén telefoontje is genoeg om van de parkeerplaatsen een auto mee te nemen. Wanneer en hoe lang mensen maar willen, zolang de rekeningen van de pas maar worden betaald.

Maar ook is Ex'tent in de Benelux via dochter Sfeerbeheer distributeur van Ben & Jerry's-ijs, nu van Unilever. En Ex'Tent investeert in Gary's Muffins, een keten van koffiezaakjes.

Eerlijke koffie

Wintzen - die zich hoofd chaos noemt - vond het 'een leuk en warm concept'. Maar hij wilde alleen in Gary's participeren, als ze 'eerlijke' koffie van het kaliber Max Havelaar zouden verkopen en de muffins en bagels bakten met biologisch meel.
Met die koffie zit het inmiddels wel snor, het biologische meel is half ingevoerd.

Hoe het ervoorstaat bij Extent is moeilijk te zeggen. Het bedrijf bestaat sinds 1996 en de eerste winst- en verliesrekening moet nog worden opgemaakt. Het privé-kapitaal van Wintzen- schattingen lopen uiteen van 180 tot 450 miljoen euro - zal het bedrijf wel boven water houden. Maar winst is wel de bedoeling.

Wintzens geestdrift laait op als het gesprek op zijn stokpaardjes komt, Ex'ovision en Ex'pression. Ex'ovision is een beeldtelefoon. De videofoon lijkt nog het meest op een overheadprojector. Een schermpje floept omhoog. Achter dit schermpje zit een camera op ooghoogte. Het gezicht van degene met wie je belt, wordt van onderaf op hetzelfde scherm geprojecteerd. Zo kun je elkaar in de ogen kijken met tv-kwaliteit.

Wintzen: ''Beeldtelefonie is het meest logische gevolg van alle technologie die we nu hebben. Het komt, onherroepelijk. Bijna elk bedrijf is tegenwoordig multinational. Zakenmensen kunnen elkaar ook bellen in plaats van te reizen, maar voor een goed overleg moet je elkaar in de ogen kunnen kijken.''

Dat komt meteen goed uit, want al die zakenvluchten kosten toch een hoop geld, tijd en brandstof. ''Ex'ovision kan de oplossing zijn. Tegen het eind van dit jaar hopen we een paar honderd Ex'ovisions geïnstalleerd te hebben bij een paar grote multinationals.''

Zijn ogen glinsteren achter het ziekenfondsbrilletje als hij het over het door hem geschapen Ex'pression heeft, een opleiding nieuwe media in San Francisco. ''Als je promotor bent van virtuele welstand, moet je mensen hebben die virtueel amusement kunnen maken. ''Over twintig jaar zie je onze omroepen alleen nog in een museum. Volgens mij is het de modernste school ter wereld.''

Benzineaccijns

Op macro-economisch gebied is Wintzen bekend geworden als bedenker van de BOW. Deze Belasting Onttrokken Waarde moet de btw vervangen. De belasting baseert zich niet op wat door het productieproces wordt toegevoegd, maar op wat uit de natuur wordt onttrokken.

Dit past goed in zijn ideaal veel meer belasting te heffen op materiële welstand. Vliegen moet tien keer zo duur worden, de benzineaccijns moet worden verhoogd en er moet een hogere belasting komen op goederen en kapitaal ten gunste van belastingen op arbeid. En internet moet de vervanger worden van transport, omdat internet de noodzaak van vervoer wegneemt.

''Over vijftien jaar zal door telewerken nog maar een kwart van de mensen elke dag naar hun werk rijden. Dat moet ook, fossiele brandstof kan echt niet meer. Ik verwijt de olie-industrie dat ze te weinig naar andere energiebronnen kijkt. Ze moet zichzelf veel meer als energieleverancier zien. De wereld ziet er heel anders uit als je straffeloos en goedkoop energie kunt opwekken.''

Zoals alle idealisten is ook Wintzen beschuldigd van hypocrisie. Wintzen: ''Ik ben wel dubbel in sommige dingen. Ik heb een duidelijk beeld van waar we naartoe moeten, maar ik leef in de wereld van nu. Ik heb wel een Toyota Prius met zo'n hybride motor, maar die produceert ook schade aan het milieu.''

''En ik vlieg naar de Maldiven als ik met vakantie ga. Moet ik me daar dan slecht over voelen? In principe wel, maar ik heb geen zin om dood te gaan aan gewetenswroeging. Ik ben ook maar een vlieg die tegen een mammoettanker aan duwt.''

Wintzen is bijna 63. Leeftijdgenoten gaan met pensioen, medemiljonairs luieren op hun jacht in Saint Tropez. Niets voor Wintzen: ''Ik heb geen enkele neiging om tegen een golfbal aan te slaan of rond de wereld te zeilen. Laat mij hier maar kneuteren. Mijn beloning is bijvoorbeeld een netwerk van Ex'ovisions. Als dat er staat, kijk ik met trots terug, dan heb ik iets concreets gedaan.''