Schiervirus

BURGERS, verhef u uit uw cynisme, uw halsstarrigheid en uw lethargie! Laat u besmetten door het 'Schiervirus'. haal niet uw schouders op. maar geef uw dromen, uw gedachten en ideeën een kans, durf er m te geloven, en wedden dat het dan allemaal toch nog goed komt?

Levensvreugde. Meer levensvreugde en spontaniteit, daar is het de Club van Schiermonnikoog om te doen. Het is een club, alsjeblieft geen partij, van bezorgde burgers, op zoek naar een nieuw persoonlijk, maatschappelijk en ecologisch evenwicht. 'De verdelende overheid heeft zich vertild, en overleefd', schrijft de club in haar beginselverklaring die 'met een mengeling van bescheidenheid en pretentie' Duinrede is genoemd. 'Wij dromen van een samenleving met een welwillend toeziende, wijze, coachende overheid.'

De kiem van het Schiervirus zetelt in Jurriaan Kamp. Het toeval wil dat hij, nu het gezelschap naar buiten treedt, de gezegende leeftijd van drieëndertig jaar heeft bereikt. Tot 1 mei is hij nog chef van de economie-redactie van NRC Handelsblad, daarna gaat hij zijn 'eigen droom beleven': het is een plicht 'om te beantwoorden aan het enthousiasme dat je oproept als club'.

De kern van de Club van Schiermonnikoog - waartoe succesvolle ondernemers als Eckart Wintzen (automatiseringsbedrijf BSO), Johan Schaberg (crisismanager) en Thijs Chanowski (automatiseringsbedrijf Cat-Benelux) behoren heeft een garantiefonds bijeengebracht, dat hem, zijn gezin en de club een jaar of twee vooruit kan helpen. Zal de heilstaat dan toch van het bedrijfsleven komen?

'Lees de Duinrede en je ziet dat we behoorlijk kritisch zijn over het bedrijfsleven', zegt Jurriaan Kamp. Aanvankelijk was er misschien wel een 'zware economische vertegenwoordiging', maar nu niet meer. Mensen uit het bedrijfsleven zijn overigens wel eerder bereid tot veranderingen, is zijn ervaring.

De club is niet uit op regeringsmacht, laat dat duidelijk wezen. Het is ook niet de bedoeling een zo groot mogelijke schare achter de vlag van Schiermonnikoog te verzamelen. 'De essentie is om zoveel mogelijk mensen achter hun eigen vlag te krijgen', zegt Kamp. Ieder mens heeft immers zijn dromen; en dan doelt hij niet op een pergola in de tuin of een vakantie naar Jamaica, maar op hoe we het met z'n vijftien miljoenen beter kunnen rooien.

Zegt: 'Ken je die reclame van de Body Shop, het affiche met Thank you for the dream, dr. King? Dat vind ik nou een mooie kreet, daar geloof ik in. Het is belangrijk om een ideaal te hebben, Dat leidt tot creativiteit, dat stimuleert, dat inspireert. Het cynisme is hier behoorlijk doorgeslagen. Maak je niet druk, waarom zou je, dat kom ik nu natuurlijk helemaal vaak tegen.'

Hij ontvangt aan huis in Rotterdam, een eigentijdse huishouding met drie kleine kinderen. De benedenverdieping is een grote, doorgebroken ruimte. Waar vroeger de opkamer was, is een zitje op kleuterformaat. Een poppenhoek voor Laura Ashley-meisjes. Hélène, Jurriaans vrouw, schenkt thee en lepelt een moesje van de reformwinkel tussen haar dochters lippen.

Op de eerste verdieping is zijn werkkamer. Bene agere et laetari hangt er in een klassieke letter aan de wand. Weldoen en vrolijk zijn. Hij heeft zijn colbert verwisseld voor een helgroene pullover. Een doctorandus internationaal recht, gestudeerd in Leiden, met Fernweh naar de jaren zestig.

Voelt zich aangesproken als hij naar de liedjes van Boudewijn de Groot luistert. Meent: 'Wat moet het fijn zijn eraan bij te dragen grenzen te verleggen middels zo'n liedje.' Hij had het graag bewust willen meemaken en niet als klein jongetje. 'De romantiek! Het in vuur en vlam zijn voor een ideaal! De bloemen in de geweerlopen, gek worden van The Beatles, Robert Kennedy, er gebeurde een hoop. Wij zijn een beetje een saaie generatie.'

In India liep hij het virus op. Hij woonde er vier jaar, als correspondent voor NRC Handelsblad en Elsevier. 'Dan zeiden ze daar: waarom juist naar India? We hadden immers zelf gekozen, we waren niet gestuurd. En dan vertelde ik dat mijn ouders een jaar in Bombay hebben gewoond. Tien weken na hun terugkeer ben ik in Nederland geboren. Ik ben dus in Bombay verwekt En de reactie van de Indiërs is kenmerkend, die zeggen: aah, you've come back to your roots. Dan kun je zeggen: nu neemt de romantiek je mee, maar ik vond Bombay de fijnste plek in India, ik heb me daar altijd lekker gevoeld, Bombay heeft iets Rotterdams.' Eenmaal terug, bezag hij Nederland met andere ogen. In India had hij bijvoorbeeld contact met (welgestelde) ouders, die beiden werkten, en zag hij hoe het probleem van kinderopvang als vanzelfsprekend werd opgelost: in de meeste gevallen was er een tante of grootouder in huis om voor de kinderen te zorgen. Zij gingen zonder kinderen heen en kwamen met terug. 'Dan zie ie hoe het hier gaat. De kinderen gaan naar de crèche en de grootouders zitten in een verzorgingsflat. Dat is toch eigenlijk raar, het kost heel veel geld, en wat gaat er wel niet een verdriet in zitten. Is er nou niet een manier om, met respect voor privacy en het feit dat we veel meer geïndividualiseerd zijn dan in India, het anders te doen?'

En zo borrelden er meer vragen en gedachten op. Tijdens een weekje op de hei in Holten heeft hij een en ander maar eens opgeschreven. Zonder enige bedoeling. Zegt: 'Dat is überhaupt het boeiende van het initiatief, er is nooit een doel geweest, behalve dan: er met elkaar over praten. We hebben nooit gezegd: we gaan nu dit doen en dan dat, en op dat moment willen we daar zijn. En dat doen we nog steeds niet, dat is heel essentieel.'

Het gedachtegoed van Jurriaan Kamp ('voor wat het waard is, laten we er vooral rustig over doen') vond zijn weg naar vrienden en kennissen. Er werd heen en weer gepraat en uiteindelijk kwam het ervan. Een meeting op Schiermonnikoog. Gevolgd door de Duinrede. Een drukbezochte Open Dag in Driebergen. En honderden enthousiaste brieven. Zegt: 'Het wijst zichzelf blijkbaar, dat is een heel leuk proces.' ja, hij is steeds meer geneigd om Indiaas te denken.

Allemaal mooi en aardig, maar wat gaat hij nou eigenlijk doen na 1 mei?

Hij gaat brieven beantwoorden. 'Daar zitten ze in', wijst hij naar de kast achter hem. Om te beginnen zal hij de 'kleine groep' van zo'n driehonderd mensen benaderen, die meer dan een A4-tje volschreven. 'Dat materiaal is voldoende om verder te komen, daar ben ik van overtuigd.'

Hij zal de briefschrijvers aanspreken op hun expertise. Artsen en andere medische specialisten krijgen een uitnodiging om met hem, in een aantal sessies, een soort Duinrede op papier te zetten over de gezondheidszorg. 'Is de patiënt verantwoordelijk voor zijn ziekte of de arts? Wat is de functie van ziekte? Wat is de rol van de dood?' Allemaal wezenlijke vragen. 'Als je zo teruggaat naar de wortel, krijg je zicht op hoe het gegroeid is en op hoe je het anders kunt doen.'

En zo zal het Schiervirus zich allengs verspreiden: via brainstormclubjes gezondheidszorg, onderwijs, sociale zekerheid, recht. 'Zo zie ik het voor me. En zover kan ik wel kijken.'

NICOLINE BAARTMAN