Stelling: Beleid dat zich richt op terugdringen van de mobiliteit maakt geen kans

Prof. dr. Wim Hafkamp, voorzitter van de werkgroep die het advies voorbereidde:
De stelling is wel erg kort. De VROM-raad wil benadrukken dat er een duidelijk onderscheid valt te maken tussen landelijk en lokaal/regionaal beleid om mobiliteit terug te dringen. Lokaal lukt dat nog wel, zoals aantoonbaar is in steden als Groningen en Houten. Maar dat heeft landelijk geen enkel effect. Mobiliteit is als een tube tandpasta: als je aan de ene kant knijpt, komt de tandpasta aan de andere kant te zitten. Elke optie om mobiliteit aan een kant terug te dringen leidt ertoe dat de gebruiker op een ander moment, met een ander doel in die auto gaat zitten. Er is natuurlijk wel debat over de stelling te voeren, maar ik zal steeds de positie innemen: alles wat je onderneemt om de mobiliteit terug te dringen, heeft slechts een marginaal effect. Zet liever in op terugdringen van de effecten, want daar gaat het uiteindelijk om.

Pieter Janse, Centrum voor energiebesparing en schone technologie:  De negatieve effecten (emissies en onveiligheid) zijn wel verminderd maar nog niet opgelost. De congestie is toegenomen en het ruimtegebruik met stip gestegen. Aan congestie en ruimtegebruik valt met technische maatregelen weinig te doen en meer asfalt heeft als nadeel dat de congestie meestal wordt verplaatst en nog meer mobiliteit uitlokt. Niet met terugdringen van de mobiliteit, maar met sturing worden congestie en ruimtegebruik wel beheersbaar. Prijsmaatregelen zoals rekeningrijden of een kilometerheffing zijn bijvoorbeeld zeer geschikt om de mobiliteit naar de rustige uren te sturen. Vraag de KLM maar eens hoe ze dat doen. Ook zullen op plaatsen waar de ruimte schaars is (stadscentra) de gebruikers moeten worden geconfronteerd met de kosten. Dan wordt het openbaar vervoer gebruikt voor verplaatsingen waar het OV goed in is, namelijk grote stromen reizigers vervoeren zonder parkeerproblemen.

Eckart Wintzen, Ex'tent en lid Raad voor V&W:  Niet mee eens. Het gaat erom met creatief beleid mensen te verleiden iets anders te doen. Dan kan op meerdere manieren. Op de eerste plaats door het aanbieden van adequaat openbaarvervoer met korte wachttijden, betere aansluitingen en meer comfort. Ten tweede moeten we wonen en werken weer beter integreren. Er is beleidsmatig(!) veel mobiliteit uitgelokt doordat we die activiteiten uit elkaar hebben getrokken. Verder moeten we ons realiseren dat mensen vooral bewegen omdat ze elkaar willen zien, voor vergaderingen, om bij te praten, enz. We kunnen mobiliteit dus ook terugdringen met een infrastructuur waarbij mensen elkaar elektronisch in de ogen kunnen kijken. Een vierde methode is het onbetaalbaar maken. Waarom gooien we de benzineprijs niet omhoog naar 10 of 50 gulden per liter? Dat is nu politiek niet haalbaar, maar het wordt mogelijk als we niet alleen het ongewenste gedrag bestraffen, maar ook verleidelijke alternatieven bieden.

Heuke Luikens, directeur Adviesdienst Verkeer& Vervoer en Rijkswaterstaat:  Mobiliteit vormt een van de levensaders van onze samenleving. Het ongeclausuleerd terugdringen van mobiliteit kan daarom nimmer onderwerp van beleid zijn. Een ongebreidelde groei van de automobiliteit is niet gewenst gezien de negatieve gevolgen voor milieu en verkeersveiligheid. Van substitutie van de auto naar het openbaar vervoer blijkt in de praktijk nauwelijks sprake. De negatieve gevolgen van het autogebruik dienen derhalve primair binnen het autosysteem opgelost te worden. De visie van de VROM-raad, dat een versterking van het prijsbeleid gewenst is op plaatsen waar het autoverkeer meer maatschappelijke kosten veroorzaakt, wordt onderschreven. Door maatregelen gericht op een betere benutting van het bestaande wegennet, kan het ruimtegebruik worden beperkt. Technologische ontwikkelingen kunnen mede een belangrijke rol spelen. Uit berekeningen van e AVV blijkt, dat bij maximale inzet van prijsbeleid en benutting de personenautomobiliteit tot 2020 stijgt met zo'n 20% ten opzichte van 1995.

Mari Brunt, Stichting Natuur en Milieu:  Volgens de VROM-raad lukt het niet de groei van het wegverkeer af te remmen en daarom moet het beleid zich daar niet langer op. richten. Eindelijk vrijheid, blijheid voor de auto? Nee. De raad pleit namelijk tegelijk voor maatregelen gericht op bereikbaarheid en leefbaarheid, voor heffingen op. autobrandstoffen, investeren in openbaar vervoer en fiets, voor autodelen en betaald parkeren, terwijl vergroting van de wegcapaciteit uit den boze is. Maatregelen kortom die ervoor moeten zorgen dat mobiliteit zich voegt binnen duurzaamheidsgrenzen. Een zakelijke benadering van de auto en onderscheid tussen mobiliteit en auto mobiliteit staan voorop. Mobiliteit is een belangrijk middel voor nuttige doelen, maar niet tot elke prijs.