Tegendraadse idealist gaat nu een boek schrijven

Nu BSO/Origin wordt overgenomen door Philips, vertrekt oprichter Eckart J. Wintzen (56) als topman van het Utrechtse concern. In bijna twintig jaar heeft hij van BSO een concern gemaakt dat na de fusie met Philips C&P tot de wereldtop gaat behoren. Met Wintzen vertrekt de 'unieke entrepreneur' die al een tijdje bezig was weg te gaan.

OP HET laatste Infolutie-congres van BSO in juni in Rotterdam, een tweejaarlijkse bizarre en theatrale bijeenkomst over informatie-technologie, zou Eckart Wintzen de finale spreker zijn. De dingen in de oude, verlopen, maar fascinerende elektriciteitscentrale waren spectaculair geweest, de sprekers hoog-intelligent, en nu zou Wintzen, een van de meest gedreven hotshots in de IT-industrie, het slotwoord spreken.

Keiharde witte spots gingen aan. De BSO-president beklom het podiumpje, kuchte even en zei slechts: 'Dit was het. Dat was het dus. Er viel geen woord meer aan toe te voegen. Wintzen ten voeten uit. Tegendraads en onvoorspelbaar, wars van mores en vertoon, studentikoos soms, idealistisch en uitgesproken: hij moet weinig hebben van vakbonden (die jongens bij ons kunnen prima uit hun woorden komen) en nog minder van het snelle geld op de effectenbeurs ('non-reality, het is een droomwereld').

'Wintzen is niet helemaal de topondernemer die hij ten slotte toch geworden is. Veel meer is bij een flamboyante -ideeënman' die al twee jaar geleden 'een andere rol' wilde bij BSO, en Henk Cohen bij Sara Lee/DE weghaalde voor het dagelijkse management van zijn automatiseringshuis. 'Naar buiten kijken. de externe betrekkingen doen, een visie ontwikkelen op de automatiseringsmarkt en BSO', omschreef Cohen ('lk ben de baas nu') toen Wintzens werk: 'Hij is één van de weinigen die toegang heeft tot de spelonken van Silicon Valley.'

Wintzen - ronde brilleglazen, borstels van wenkbrauwen, immer een stoppelbaard - was de Spartaans opgevoede gymnasiast die in Leiden sjeesde na een jaar of wat wis- en natuurkunde, tien jaar in de prille computerwereld ronddobberde bij multinationals (toen ook al bij Philips), en in 1973 voor zichzelf begon. Hij startte een Nederlandse dochter voor het Amerikaanse General Telephone. Drie jaar later kocht hij zichzelf uit: het begin van BSO. Buro voor Systeemontwikkeling. Aanvankelijk een veredeld uitzendbureau voor programmeurs, maar niet veel later al toonaangevend.

In 1990 nam Wintzen van Philips systeembeheerder Origin over, een bedrijf met 200 miljoen omzet, duizend werknemers en veel activiteiten buiten Nederland. De combinatie BSO/Origin is nu een nog altijd vlot, zij het niet pijnloos expanderende multinational met 6500 'medewerkers'. Let wel: geen 'werknemers'.

Wintzen leidt zijn onderneming door grote vrijheid en verantwoordelijkheid te geven aan de onderdelen. BSO afficheert hem als de uitvinder van de 'cel-filosofie': een organisatie verdeeld in uiterst zelfstandige eenheden die gesplitst worden zodra ze te groot groeien. Het klonk wat soft. Wintzens 'sloepenmodel', de mens centraal en brainstormen met een vlieger aan het strand of wippend in een pretpark, maar inmiddels wil elke ondernemer van Wintzen weten hoe BSO zo'n onverwisselbaar bedrijf is geworden.

Wintzen vertelt dat graag. Hij is een gretig spreker en wordt gezien als één van de weinige Nederlandse IT-ondernemers die een visie ook aanstekelijk onder woorden kan brengen - er zijn zat Amerikaanse goeroes die minder te vertellen hebben. Nadenken over de toekomst van informatie-technologie en over de consequenties daarvan voor de samenleving is meer zijn fort dan het leiden van een concern. Dat hij na zijn halve terugtreden in 1993 nu echt uit de leiding van het nieuwe Origin verdwijnt, is dan ook niet zo dwaas. Het is, zegt BSO, 'een reeds enige tijd gekoesterde wens.

Wintzen gaat een boek schrijven. 'waarin hij zijn ideeën zal ontvouwen over een vrije en niettemin sustainable markteconomie met behoud van werkgelegenheid'. Met sustainable (letterlijk: houdbaar) kan Wintzen niet anders bedoelen dan duurzaam, een economie die niet meer kwaad dan goed doet aan de samenleving, aan milieu en aan werkgelegenheid. Niet voor niets wil hij ook meer tijd gaan besteden aan zijn Home Foundation, een stichting op het gebied van innovatieve milieuprojecten.

'Mijn kracht is, denk ik, dat ik dingen los kan laten'. zei Wintzen ooit.

Zover is het dus gekomen: als commissaris van Origin laat bij zijn Buro voor Systeemontwikkeling Inderdaad los.

Wintzen: 'Dit was het.'

Henk Blanken