Tijdschrift voor balpen-onderwijs?

Eckart Wintzen

En toch is het weer even schrikken als je zo'n 'Tijdschrift voor Informatica-onderwijs' voor het eerst onder ogen krijgt. Want waar gaat het (ook hier weer) over? Over didactiek natuurlijk, maar verder? Case-tools, gegevensmodellering, object-oriëntatie, procedureel programmeren, netwerkstructuren, hardware en ga zo maar door. Wie eens een tekstanalyse zou plegen, komt tot de schrikbarende ontdekking dat vrijwel alle termen terugslaan op het vak en de techniek zèlf.

Hoeveel informatici en opleiders realiseren zich inmiddels dat de werkelijke problematiek (zo niet tragiek) van het vak ligt op het raakvlak tussen die twee zo verschillende architecturen: die van de mens en die van zijn machine. Over de architectuur van die machine wordt per dag zo ongeveer een complete bibliotheek volgeschreven, maar over die mens zwijgen we liever. Die laat zich immers niet in engineering-termen vatten.

Dus groeit de machine met alles erop en eraan ogenschijnlijk naar een redelijke graad van perfectie, maar blijft de relatie met de gebruiker de zwakste schakel. En is niet iedere machine zo nuttig als het gebruik waartoe hij uitnoodt?

Als de ontwerpers, bouwers en opleiders zich eens werkelijk in het - vaak zo ogenschijnlijk onlogische - denkpatroon van de mens zouden verdiepen, zou hij er ook op een natuurlijke wijze mee kunnen omgaan en waren dus de dagen van het informatica-onderwijs eindelijk geteld. En werd dit fraaie tijdschrift even obsoleet als een tijdschrift voor balpenonderwijs.

Dat het allemaal heel anders kan, bewijzende Nintendo's en Sega's. Geef een kind zo'n apparaat en hij zal binnen enkele minuten de bedoeling van het spel doorgronden. Het spel is snel duidelijk, de werking van de knoppen laat geen raadselen over. En vervolgens past het kind naar eigen behoefte zèlf de moeilijkheidsgraad aan. Zodat het spel boeiend blijft, maar toch begrijpelijk.

Is er nu werkelijk zo veel meer aandacht besteed aan de Nintendo's en Sega's dan aan onze zogenaamd professionele machines? Is het onderwijs zoveel diepgaander of gestructureerder? De architectuur van de machines zo veel slimmer?

Niets van dat al. Het enige werkelijke verschil is dat de makers zich volledig hebben verdiept in de 'architectuur' van de gebruiker. In de vraag wat voor die gebruiker logisch en onlogisch is, in wat hij verwacht, hoe hij reageert.

Dat, zo blijkt maar weer eens, is minstens zo belangrijk (zo niet vele malen belangrijker) als de machinerie zelf En daar ligt ook de grootste bottleneck van de hele IT-wereld.

Dit tijdschrift richt zich tot allen die op een of andere wijze betrokken zijn bij die vormen van onderwijs waarin de computer een belangrijke rol speelt. Maar laten we niet vergeten dat die rol per definitie ondergeschikt moet zijn. Ondergeschikt aan de rol die de mens in het informaticaproces speelt. Dus moet het onderwijs ook vooral een alfa/gamma-inslag hebben en niet, zoals nu nog te veel gebeurt, een sterk bèta-stempel. In afwachting, vanzelfsprekend, van de totale afschaffing van dat informatica-onderwijs. Zo lang dat nog nodig is, is immers de informatica nog ver verwijderd van de mogelijke perfectie. Het informatica-onderwijs zal uiteindelijk moeten verdwijnen, naar analogie met het balpen-onderwijs dat zelfs nooit bestaan heeft.

Auteur

E.J. Wintzen is President-directeur BSO/Beheer bv.