Tussen Jurassic Park en de Rolling Stones
Marilyn Monroe virtueel tot leven wekken, de Titanic eindeloos laten zinken, de producer van de Rolling Stones vertreffen of het geluid creëren van de malende kaken van een dinosaurus. Het Ex'pression Center for New Media in San Francisco pretendeert het iedereen te kunnen leren.
Door Tjalling van Dijk
SAN FRANCISCO - Een film zonder geluid is als een avondjurk zonder vrouw. Maar filmsterren als Arnold Schwarzenegger, Famke Janssen en Sean Penn slaan, een enkele keer daar gelaten, nooit echt, en daarom altijd geluidloos.
"Dus monteren ze er het geluid van boksstoten op stukken rauw vlees onder", zegt Tiffany Stapleton (22). "Voor het geluid van brekende botten nemen ze vaak selderie." In de tornado film Twister voldeed zelfs het geluid van een echte wervelstorm niet. Daarom mixte regisseur Jan de Bont er het gekrijs van apen en het gebrul van leeuwen doorheen, om het angstaanjagende effect van de tornado's te versterken.
"Er zijn weinig vrouwelijke geluidsspecialisten in de film- en muziekindustrie", zegt Tiffany Stapleton. "Dat wil ik doorbreken." Stapleton is een van de 90 leerlingen van het nieuwe Ex'pression Center for New Media in San Francisco. Ex'pression is opgezet door de Nederlandse multimiljonair Eckart Wintzen. De opleiding pretendeert studenten in 14 maanden op te leiden tot de beste geluidstechnici en grafische vormgevers ter wereld. De school spiegelt de studenten een toekomst voor in de top van de film- en muziekwereld.
Afgestudeerde geluidstechnici zijn volgens Ex'pression in staat een eigen platenlabel te beginnen, een eigen studio op te zetten, de producers van The Rolling Stones en James Brown te overtreffen of digitaal de passende geluiden te creëren voor een T-Rex dinosaurus die een mensenbaby aan stukken scheurt. De beoogde kunsten van afgestudeerde grafische vormgevers lopen uiteen van het virtueel tot leven brengen van Marilyn Monroe, het eindeloos laten zinken van de Titanic en het produceren van de nieuwste Disney-film tot het digitaal retoucheren van de foto's van Daphne Dekkers in Playboy. "Wij zijn op dit gebied de beste opleiding ter wereld", zegt Wintzen, als hij in zijn Dodge over de Golden Gate Bridge van San Francisco rijdt. "Ik daag iedereen uit met iets beters te komen." Ex'pression heeft volgens Wintzen de beste - en dus de duurste - apparatuur, waarover alleen de elite muziek- en filmstudio's in Amerika beschikt. De opleiding garandeert 85 procent van de leerlingen binnen een half jaar na afstuderen een baan in de nieuwe media-sector. Studenten die het intensieve tempo van de opleiding niet kunnen volgen, worden teruggestuurd naar huis, met teruggave van het collegegeld - één student is het al overkomen.
De ambities van Ex'pression zijn groot - net als de prijs van de opleiding: ruim 50.000 gulden. "Amerikanen zijn gewend om een Godsvermogen uit te geven voor hun opleiding", zegt Wintzen. "Nederlanders niet. Daarom zijn we niet begonnen in Nederland, maar in San Francisco, gelegen tussen Hollywood en Silicon Valley. Over een jaar of drie, vier willen we ook een opleiding opzetten in New York, en daarna in Amsterdam. En we onderzoeken nu de mogelijkheden voor een soortgelijke opleiding in Hamburg." Langzaam draait de Dodge van Wintzen de parkeerplaats op van The Plant, de fameuze studio in San Francisco waar grootheden als John Lennon, Jimi Hendrix, The Rolling Stones, Bruce Springsteen, Courtney Love en Celine Dion hun muziek opnemen en opnamen. Wintzen heeft zich net voor een paar miljoen dollar ingekocht in de studio, en is nu, met de huidige eigenaren Arne Frager en vrouw, mede-bestuurder.
"De studenten van Ex'pression doen hier ervaring op bij bands en artiesten als Carlos Santana, Metallica en de Dave Matthews Band", zegt Frager die volgende maand als sound-engineer optreedt voor Prince, met wie hij al 15 jaar samenwerkt. "Neem Studio B, waar Fleetwood Mac destijds Rumours opnam en waar Carlos Santana nu werkt aan een nieuw album met Lauryn Hill. De apparatuur die daar staat is alleen al meer dan een miljoen dollar waard. Bij Ex'pression zelf werken ze met dezelfde en vaak nog modernere apparatuur. De studenten zijn al helemaal ingewerkt voordat ze hier stage komen lopen." Wintzen voorziet binnen enkele maanden soortgelijke contacten met de crème de la crème van de Amerikaanse studio's voor visuele effecten. Maar Industrial Light & Magic (Jurassic Park, Terminator 2, Star Wars), Steve Jobs' Pixar (Toy Story, A Bug's Life) noch Skywalker Soundvan Star Wars-regisseur George Lucas hebben toegezegd. "Maar daar huren we een professioneel bureau voor in", zegt Wintzen, de bezwaren wegwuivend. "Waar het om gaat is dat we met dezelfde high-tech-apparatuur werken als die studio's, zodat de studenten na afloop hun eigen Star Wars kunnen maken". Wintzen buigt zich voorover. "Maar als je het mij vraagt: de nieuwe Star Wars sucks." De multimiljonair viel tijdens de voorstelling in slaap.
"Als kleine jongen droomde ik ervan net zulke films te maken als de oude Star Wars films", zegt Ex'pression-student Mark Boden (28) die begon op de filmacademie in Duitsland. "Maar in Duitsland is geen enkele opleiding die zich specialiseert in visuele effecten. Filmacademies Duitsland hebben het geld niet om de high tech-apparatuur te kopen die daarvoor nodig is. Daar kreeg ik vooral theorie, geen praktijkervaring op de apparatuur zelf zoals bij Ex'pression juist veel gebeurt. Filmacademies in Europa zijn meer intellectueel georienteerd, terwijl wij hier les krijgen van specialisten uit de industrie zelf, zoals van een docente 'visual arts' van Pixar." Boden vond het geen probleem om zich voor de opleiding bij Ex'pression voor een halve ton in de schulden te steken, zoals een aantal studenten doet. "Het is veel geld, maar deze opleiding is precies wat ik zocht en wat ik echt wil. Andere opleidingen, in Europa en Amerika, waren te breed, te weinig specialistisch, te theoretisch en duurden me veel te lang." Het vooruitzicht op een goed salaris - het jaarlijkse inkomen van een gemiddelde animatie-specialist in de VS ligt boven de 100.000 gulden - beviel goed.
"Ik wil niet worden zoals mijn moeder", zegt Tiffany Stapleton die voorheen massa-communicatie studeerde. "Ze haat haar baan. Ze staat op, verdient redelijk, maar gaat met tegenzin naar haar werk. Dat wil ik niet. Ik wil werk waarvan ik hou. Ik heb een passie voor muziek, ik rap van jongs af aan. Dit is mijn toekomst - ook al loop je als sound engineer het risico meer fout te doen dan goed. Want als een cd goed verkoopt, krijgt de band alle credits. Maar als 'ie niet verkoopt heeft de sound-engineer het al tijd verkeerd gedaan. Toch blijf dit wat ik wil. Hier heb ik als klein meisje altijd van gedroomd."