Waar, of niet waar: Ik geloof dat ik het zeker weet

Dat PTT Telecom in haar communicatie ook andere doelstellingen heeft dan de verkoop van tikken en toestellen, bleek maar weer uit het thema van de laatste Teletopbijeenkomst die onlangs werd gehouden in de Central Studio's in Utrecht. 'Waar of niet waar: ik geloof dat ik het zeker weet'

Een ontvangst door buigende sfinxen, vervolgens koffie met olijven die na in de mond beland te zijn van marsepein blijken, een levend schilderij en een virtuoos spelende piano zonder bespeler. Was dit alles waar of niet waar, ik was ervan overtuigd dat ik niets meer zeker wist. En dit was nog maar de ontvangst ter gelegenheid van de TeleTop'97. Voor de vierde achtereenvolgende keer ontving PTT-Telecom, in de persoon van president directeur Ben Verwaayen, haar gasten op de door henzelf georganiseerde Teletop. Sinds een aantal jaren nodigt PTT Telecom opiniebepalend. Nederland uit om een middagje te reflecteren over zaken die zowel ratio als emotie betreffen.

Tijdens de voorlaatste TeleTop 1995 met het thema 'De kunst van het loslaten' werd Gorbatsjov als spreker ten tonele gevoerd. Hoewel hij ruimschoots de voorgeschreven spreektijd van tien minuten overschreed en halverwege zijn spreekbeurt overschakelde op een eigen favoriet onderwerp, namelijk het Internationale Groene Kruis, was dit een indrukwekkende bijeenkomst. 'En daarbij komt dat het natuurlijk vrij vervelend is om Gorbatsjov van het toneel te duwen,' voegt Map Nihom, bedenker van TeleTop er fijntjes aan toe.

De verwachtingen ten aanzien van TeleTop zijn na iedere bijeenkomst weer hoger gespannen. De doelgroep is veel gewend en krijg je niet zomaar naar een bijeenkomst. En omdat PIT Telecom zich alleen met de hoogste kwaliteit wil profileren, is het geen eenvoudige opdracht om elke twee jaar een TeleTop te organiseren die zo mogelijk nog beter is dan de voorgaande.

Virtuele ontvangst

Ook dit jaar was de opkomst echter naar verwachting en Op 29 mei arriveerde de top van zakelijk en maatschappelijk Nederland bij de Central Studio's in Utrecht om te luisteren en en na te denken over het thema 'Waar of niet waar, ik geloof dat ik het zeker weet.'

Al enigszins in verwarring gebracht door de virtuele ontvangst waar iedereen voortdurend op het verkeerde been werd gezet, sloeg de twijfel bij de aanwezigen tijdens het programma pas echt toe. Het thema stemde tot nadenken en de spanning nam na elke spreker toe. Bovendien onderstreepte de virtuele vorm van het programma het thema van groeiende onzekerheid.

De eerste, uiteraard virtueel aangekondigde, spreker, Alain Mingam, Hoofd Beeld bij Figaro Magazine, begon met de constatering dat het nieuws van vandaag wordt gemanipuleerd. Fotografie, televisie, de krant die je opslaat, niets is objectief waar, want de mensen die het maken, hebben er altijd een bedoeling mee.

Vervolgens bleek niet alleen het nieuws niet te deugen, maar ook onze geschiedenis niet waar te zijn. De Belgische historica Anne Morelli, die aan de universiteit van Brussel theoretische geschiedenis doceert, en opvalt door haar stellingen over geschiedvervalsing, toonde met haar voorbeelden aan dat ook de geschiedschrijving wordt bepaald door de heersende politieke opvattingen van het moment, en dus objectief niet waar zijn.

Een laag Groen Gehalte

De wijze waarop PTT Telecom door middel van TeleTop bijeenkomsten communiceert is zeker afwijkend. Het gehalte groen is laag. In de uitnodiging wordt zelfs de naam PTT Telecom niet of nauwelijks genoemd. De enige link met het bedrijf wordt gelegd door de afzender van de uitnodiging: Ben Verwaayen. Geen woord over strategie, diensten of producten. Zelfs het bedrijfslogootje blijft achterwege.

Waarom communiceert PTT Telecom op deze wijze?

'Wij willen met deze bijeenkomsten laten zien dat PTT Telecom onderdeel is van de maatschappij en meedenkt over zaken die niet direct onze business bepalen,' legt Telecom's PR adviseur Ruud van Wijk uit, 'en om in de woorden van onze president directeur Ben Verwaayen te blijven: 'We willen reflecteren op interessante ontwikkelingen in de maatschappij.'

Met de TeleTop bijeenkomsten faciliteert PTT Telecom in feite opiniebepalend Nederland om één keer in de twee jaar gedurende een paar uur over zaken na te denken die ons allemaal bezighouden. Door die gelegenheid te bieden, bindt PTT Telecom haar doelgroep op een ander niveau.

Deze manier van communiceren is in Nederland niet gebruikelijk.

Alleen ex-BSO directeur Eckart Wintzen heeft in het verleden door deze aanpak een traditie opgebouwd met zijn 'Infolutie' bijeenkomsten, waarin BSO ook niets anders dan stof tot nadenken trachtte te bieden.

Leven na de dood

De beklemmende vraag ontstond, dat als niet alleen de waarheid van vandaag niet bestaat, maar ook niet die van gisteren, of dat soms de reden zou kunnen zijn voor een groeiend fundamentalisme, voor de opkomst van goeroes en andere geloofsovertuigingen. Het woord was aan Lord Immanuel jakobovits, voormalig opperrabijn van Groot Brittannië en het Gemenebest, gepromoveerd in de medische ethiek en door koningin Elizabeth verheven in de adelstand. Deze rabbijn, die regelmatig wordt gehoord over ethische vraagstukken die de samenleving bezighouden, werd in een dubbelgesprek met journalist, schrijver en communicatie-adviseur Mark Blaisse benaderd met vragen over het verschil tussen leugen en persoonlijke mening, de relatie tussen geloof en waarheid, of er leven is na de dood, kortom wat waar is en wat niet. En natuurlijk kon ook het antwoord door deze wijze rabbijn niet worden gegeven, omdat hetgeen waarin hij gelooft zijn waarheid is.

Het einde van het programma was nabij, een antwoord niet gegeven of moest je dan, gezien de laatste spreker, concluderen dat de waarheid in handen lag van de clown, de cabaretier en de artiest? Aan Freek de jonge het laatste woord. Hij gaf het verlossende antwoord in zijn lied 'Er is leven na de dood.' Sterker nog, hij stond er persoonlijk voor in dat wij allen in de hemel zouden komen. Maar de waarheid in cabaret schaatst natuurlijk wel op heel dun ijs.

Concluderend kunnen we stellen dat de waarheid wankelt, maar waar we zelf in geloven blijft overeind. PTT Telecom heeft met deze Tele. Top '97 in ieder geval laten zien in deze wijze van communiceren te geloven. (MB)

De verwachtingen ten aanzien van de TeleTop zijn na iedere bijeenkomst hoger gespannen