Wie denken onze managers wel dat ze zijn? Wat is er precies aan de hand?

Normaal gesproken staan ze in de krant omdat er iets over 'hun' bedrijf werd gemeld. Nu zijn ze zelf onderwerp van gesprek: onze managers. Sommigen verdienen (via aandelen-opties) heel veel geld, maar verdienen ze het ook? Want uit een onderzoek van Robert Blom blijkt dat niet alle managers het zo goed doen. ooit eerder hebben we't ons afgevraagd, maar nu wel:

Bedrijfsonderzoeker Robert J. Blom heeft vorige week een top-twaalf samengesteld van tekortkomingen die aangeeft dat de manager in Nederland slecht functioneert. stijf van de stress staat, niet met mensen kan omgaan, commerciële aanleg ontbeert, maar wél zeer royaal wordt beloond. Vooral de topmanagers - niet te verwarren met degenen die top zijn. maar niet aan de top staan - zien hun riante salarissen steeds vaker aangevuld met optieregelingen terwijl het bedrijf waarvoor ze werken soms allesbehalve florissant draait - zie Philips.

Wat schuift het (top)management zoal?

Afgaande op de jaarverslagen van beursgenoteerde bedrijven verdiende een topmanager vorig jaar gemiddeld 1,7 miljoen gulden. Verzekeringsmaatschappij Aegon meldde onlangs dat de reguliere bezoldiging van vijf bestuurders in '96 in totaal bijna tien miljoen gulden bedroeg. Die vijf big shots kregen samen ook nog eens 2 50.000 opties die thans een papieren waarde van zo'n vijftien miljoen gulden vertegenwoordigen.

Horen wij een Philips-manager weleens klagen?

Nee. Het inkomen van de zeven topmanagers van Philips-dochter PolyGram bedroeg vorig jaar in totaal tot 19,8 miljoen terwijl de winst van de muziek- en filmonderneming met achttien procent slonk. Wat Cor Boonstra zelf toucheert aan inkomsten. is een groot geheim, maar collega Morris Tabaksblatt van Unilever incasseerde vorig jaar bij elkaar meer dan drie miljoen gulden, dus in die orde mag qua Boonstra worden gedacht. Elsevier-topman Herman Bruggink kreeg vorig jaar 1.3 miljoen, en daar bovenop nog eens 130.000 opties voor een uitoefenprijs van 22,80 die nu 33 gulden waard zijn. Overigens: Michael Eisner van Disney mag worden beschouwd als de best betaalde manager ter wereld: diens inkomen ligt rond de zestig miljoen gulden.

Wat doet een manager eigenlijk?

De manager anno 1997 zou een communicator moeten zijn die de hele dag niks anders doet dan denken, schrijven en praten. Dat kan niet anders, want Nederland heeft een diensten-economie waarin relaties en netwerken steeds belangrijker worden. Een goede manager moet dus vooral - goed! - communiceren.

En wat zijn crisis- en interim-managers dan?

De crisismanager is tijdelijk bij een in nood verkerend bedrijf betrokken en dient ervoor te zorgen dat 'de trap wordt schoongeveegd.' Hij schroomt daarbij niet om 'bovenaan die trap te beginnen.' Het zijn doorgaans harde jongens die mensen ontslaan en complete productielijnen afstoten. Ook zij verdienen heel leuk: zo'n 3000 gulden per dag.

Verdient de manager wat hij verdient?

Nee. Premier Kok wil zo snel mogelijk iets doen aan de zoals hij zegt "exhibitionistische" stijgingen van salarissen van de topmanagers.

Wat vinden wij van (top)managers?

Mag het een tikje minder amigo. Hulde en grof geld voor iemand die een bedrijf gezond én leuk weet te houden. Maar anders niet.

Koos van Dijk, manager van Herman Brood':

"Om de manager van Herman te zijn, is het 't belangrijkste dat ik clean ben, geheelonthouder blijf dus. Als je meedoet met het feest dan verlies je alle controle. Want dit gaat dag en nacht door, en je moet er altijd je kop bij houden. Overigens denk ik in het algemeen dat Nederlandse managers heel goed zijn. Ik ben er toch wel een beetje trots op dat zij overal ter wereld hun zaakjes goed verkopen. En net als in de gouden eeuw gaat het nu toch weer heel goed met de BV Nederland. Ik vind dat managers niet overbetaald worden, want ik vind dat iemand die heel goed is ook heel goed moet verdienen want 't is en blijft een stressyvak."

Y. Brenner, hoogleraar economie:

"Managers vormen een nieuwe feodale klasse. Ik tref er wel eens een op een borrel ergens en dan hoor ik altijd weer dezelfde grapjes over hoe ze de belastingen hebben weten te ontduiken en zo. Het zijn grapjes en het zal ongetwijfeld ook imponeergedrag zijn, maar er zit een ondertoon in die ik serieus neem. In de Verenigde Staten zijn er aandeelhouders die zich organiseren en zo proberen een plaats in een raad van bestuur te bemachtigen, enkel en alleen om de topmanagers in de gaten te kunnen houden. Die kant gaat het ook op in Nederland, vrees ik."

Robert Blom, bedrijfsonderzoeker:

"Als je kijkt naar de ondergang van DAF en Fokker. dan ontdek je iets schokkends: vrachtwagens en vliegtuigen zijn daar tegen kostprijs verkocht. De gedachte daarachter was daardoor concurrerend te kunnen werken, maar ik kan absoluut niet begrijpen dat het management zo heeft kunnen denken, want vliegtuigen en vrachtwagens koop je niet in eerste instantie om zijn goedkopere prijs maar toch vooral om hun kwaliteit, om de service en pas dan kijkt een koper naar de prijs. Toch iets te veel een kruiderniersmentaliteit, hè, maar dat heeft die bedrijven wel de kop gekost."

Frank Amesen, manager PSV:

"Het grote verschil tussen een manager bij een voetbalclub en die in het bedrijfsleven is dat die manager in het bedrijfsleven bijna nooit te maken krijgt met de pers. Ik word hier bij PSV iedere dag intern en, door de pers, extern beoordeeld. Of managers overbetaald worden? Ik word voor mijn positie goed betaald, maar ik vind ook dat ik bij mijn club meer verantwoordelijkheid over de resultaten draag dan iemand in een normale baan. Hoeveel ik verdien? Laat ik het zo zeggen: ik ben heel tevreden."

Harry Starren, van managementstudiecentrum De Baak:

"Vroeger draaide het in het bedrijfsleven om efficiency. Daarna ging het om rendement. Nu luidt het sleutelwoord: originaliteit. De Nederlandse werknemer is hoog opgeleid, mondig, werkt in een economische structuur waarin kennis en dienstverlening exportproducten zijn geworden. In die volwassen sfeer heeft een manager vooral de rol van inspirator. Hij moet het creatieve brein zijn. Die kwaliteit is maar weinig managers gegeven.

Bruno van LelieVeld, organisator van buitensport-trainingen voor managers:

"Uit die trainingen blijkt dat de managers die bij ons komen vaak erg op zichzelf zijn gericht. Zo van: ik kan het, dus jullie kunnen het ook. terwijl ze er bij het doorwaden van een rivier geen rekening mee houden dat vrouwen bij voorbeeld veel kleiner zijn. Samenwerking is vaak heel moeilijk voor ze. Of managers worden overbetaald, weet ik niet. Ik bedoel, wat is de prijs voor stress?"

Eckart Wintzen, ondernemer:

"De meeste van die topmanagers ken ik, en dat zijn goeie jongens. Ik bedoel, ze hebben charme, humor en wat ook opvalt, ze zijn zeer creatief. Bedenk wel, macht verschaft een mens vrijheid, maar je moet wel goed met die vrijheid om kunnen gaan want één fout en het kan je je kop kosten. Wat de honorering betreft, vind ik het fair en zinvol om hen met die optieregelingen extra te belonen. Waarom niet, als je toch je best doet?"

Woordvoerder Meijs, van 't Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds: "Wij willen de optieregelingen aan topbestuurders transparanter maken. Ook vinden we dat het gebruik ervan niet excessief moet worden. Het ABP gaat meer beleggen in aandelen. De komende jaren moet ons pakket groeien van achttien naar ongeveer dertig procent. Tegen die achtergrond streven wij naar lange termijn winstgevendheid. Dat houdt in dat wij bedrijven gaan toetsen op de kwaliteit van het toezicht, op hun strategie, hun winstverdeling en op de zorgvuldigheid waarmee zij ondernemen."

(FRANS VAN DEIJL EN BERT VOSKUIL)