World Wide Wintzen

De zwarte Crysler Voyager zoeft over de kronkelige bergweg die naar de top van Mount Tamalpais leidt. Het hoogste punt van Mount Tam, zoals autochtonen de berg noemen, biedt uitzicht over de San Francisco Bay. 'You have the most wonderful view from here', roept Arne Frager, baas van The Plant Recording Studios, naar zijn Hollandse gasten op de achterbank. Eckart Wintzen (60), zijn dochter Carolien (18) en haar broer Jan Diederik (33) volgen Frager over een begroeide rotshelling naar beneden. Mill Valley is het mooiste gebied van de Bay Area, vindt hij. 'Jerry Garcia van Grateful Dead, Jerry Harrison van Talking Heads, Hucy Lewis en Carlos Santana wonen allemaal in deze buurt.' Frager heeft met hen allemaal samengewerkt. Zelf ziet hij er met zijn ronde John Lennon-bril en gebatikte Grateful Dead T-shirt uit alsof de summer of love nog in volle gang is.

'Als je hier in een vliegtuigje over de baai vliegt, zie je de mooiste huizen, met lappen grond van minstens veertig hectare', weet de studio-eigenaar uit eigen ervaring. 'Kun jij ook vliegen?' vraagt Carolien aan haar vader. 'Jawel, maar dan moet ik wel heel wat joints roken', grapt Wintzen. Mooi is dat, vindt Carolien. 'Ik maar denken dat mijn vader alles kon. Gelukkig heb je wel een zweefbrevet, he nerdy?'

Eberhard Strintzen

Zwever, softie en milieu-activist zijn termen waarmee Eckart Wintzen vaak wordt beschreven. Een belediging? Integendeel. Wintzen, die zichzelf omschrijft als 'een zakenman die eruit ziet als een hippie' is er zelfs trots op. Bekend werd hij vooral vanwege de celtheorie die hij toepaste op zijn softwarebedrijf BSO dat hij in 1998 verkocht aan Philips. Met de miljoenen die hij daarvoor ving startte Wintzen Extent - 'Eck z'n tent' - een venture capital-maatschappij die investeert in milieuvriendelijke bedrijven. Een bedrijf dat als deelneming in de Extent-portefeuille wordt opgenomen, moet niet alleen passen in de groene filosofie, maar volgens Wintzen vooral 'fun' zijn. 'Ik ga af op mijn intuitie', legt hij uit. 'Als ik een ondernemer leuk vind en denk dat hij het gaat maken, dan stap ik erin.' Door zijn opvallende aanpak en verschijning schopte de in een Renault Twingo rijdende Wintzen het zelfs tot het programma van Van Kooten en De Bie. Daarin orakelde een zekere Eberhard Strintzen over het economische belang van moestuintjes, vogelnestjes en carpoolen. Wintzen kan er hartelijk om lachen. 'Een grotere eer is niet denkbaar Ze moeten grondig een video van mij hebben bestudeerd, want De Bie deed het fantastisch.' Carolien:, 'Ja, zoals hij de trap opliep met een hand in zijn zak en de andere op de leuning om zichzelf omhoog te hijsen, dat was precies Eck. Alleen had hij blond haar. Blijkbaar hadden ze niet helemaal begrepen dat jij, zeg maar, iets ouder was dan dat.' Het mooiste vindt ze de eerste aflevering. 'Met dat invalidekarretje in plaats van de Twingo op het fietspad.' Wintzen buldert van het lachen. Carolien: 'Jij bent wel van het overdrijven in die richting.' Wintzen knikt instemmend. 'Mijn milieuvader', zegt Carolien terwijl ze Wintzen over zijn bol aait. 'Kijk maar uit pap, straks verander je zelf nog in een groen blaadje.'

Wintzen is mede door zijn uiterlijk - haar tot op de schouders en altijd gekleed in een spijkerbroek - een opvallende verschijning in het zakenleven. Carolien moet er om lachen. 'Denk je dat die man 's ochtends een kam door zijn haar haalt? Als hij wakker wordt ziet hij er echt niet anders uit dan nu.' Op de dag dat hij de laatste persconferentie hield bij BSO, gooide hij zijn nette pakken weg. 'Ik liep de trap op en mijn secretaresse die achter mij liep zei: "Eck, je hebt een gat in je broek." Op de dag van mijn afscheid! Een duidelijker signaal bestaat niet. Ik heb toen de hele zooi weg gepleurd.' Wintzen noemt zichzelf 'instrumenteel' voor het openbreken van de strikte codes in de zakenwereld. 'Ik mag dan geen pak dragen, maar ik kom tot mijn genoegen nog overal binnen. Laatst nog werd hij uitgenodigd door de Amerikaanse ambassadeur in Den Haag. Informeel, door zijn ha luidde de dresscode. Met andere woorden: pak en das verplicht. 'Dus mijn secretaresse Daan belde op met mededeling dat meneer Wintzen geen pak zou dragen. Of dat een probleem was.' De vrouw die het diner organiseerde liet weten dat dat niet op prijs werd gesteld. 'Word ik prompt in opdracht van de ambassadeur zelf teruggebeld, dat ik ook in spijkerbroek welkom was.' Kort daarop werd Wintzen weer uitgenodigd op de ambassade, voor een borrel dit keer. 'Kwam de ambassadeur gekleed in een spijkerbroek de trap af. Ik vond dat ontzettend aardig, dat zij zich aan mij aanpaste.'

Gewichtloos

De portefeuille van Extent omvat op dit moment zo'n twintig deelnemingen in de meest uiteenlopende bedrijven, zoals ijsfabrikant Ben & Jerry's, het reisbureau Multatuli Travel en de tijdschriften Sla en Ode. De deelnemingen waarvan de naam begint met een afkorting van Wintzens roepnaam, Eck, zijn ondernemingen die hij zelf heeft bedacht en voor honderd procent door Extent worden gefinancierd. Zo is er Extract, dat werkt aan de ontwikkeling van een middel tegen auto-immuunaandoeningen, Exofoon dat actief is in beeldtelefonie en Excursion, waar reisjes met platbodems kunnen worden geboekt. Onlangs werd het bedrijf Arexion aan de groep toegevoegd, de holding waaronder de Plant Studios vallen. Want dat Arne Frager de familie Wintzen nu rondtoert door de Californische Bay Area, is niet alleen vanwege de gezamenlijke voorkeur voor de hippie-look.

Sinds twee maanden is Wintzen via Extent mede-eigenaar van The Plant. De in 1972 opgerichte muziekstudio in het vlakbij San Francisco gelegen dorpje Sausalito - waar onder anderen Fleetwood Mac, Stevie Wonder, Aretha Franklin, Van Morrison en Prince albums opnamen - ademt nog steeds de sfeer van de seventies. Om ook de nieuwe generatie artiesten de studio in te lokken, was het nodig het gebouw te renoveren en de nieuwste apparatuur aan te schaffen. En dat kostte geld, veel geld. Iets wat Frager niet had.

Wintzen kwam met Frager in contact via Expression, de multimediaschool die Extent begin dit jaar in de Bay Area opende. Op Expression worden studenten opgeleid tot soundmixer of audiovisueel kunstenaar Expression en The Plant vallen volgens Wintzen in dezelfde categorie. 'De school leidt mensen op die nodig zijn voor de groei van een gewichtloze economie en The Plant is een van de plekken waar ze later terecht kunnen.' Een gewichtloze economie? Volgens Wintzen zijn er twee manieren om de economie groener te maken: door bestaande processen milieuvriendelijker uit te voeren of door juist die activiteiten uit te breiden die wel de welvaart verhogen, maar geen aardse reserves verbruiken. 'Als ik voor tweehonderd piek aan telefoonkosten verstook, wordt de aarde daar niet ongelukkiger van. Alles bij elkaar is er misschien twee Watt aan energie verbruikt en dat is vergeleken bij een halve kilometer autorijden praktisch nul.'

Mediaschool Expression telt nu negentig studenten. Aan het eind van het jaar moeten dat er tweehonderd zijn. Dat aantal is nodig om break-even te draaien, want de investering is hoog: ruim veertig miljoen gulden. Daarmee is Expression met Extract een van de grotere investeringen van Extent. Ondanks de hoge kosten beschouwt Wintzen de school niet als een risico. 'Als Expression geen gigantisch financieel succes wordt, dan is dat helemaal aan onszelf te wijten. Dan hebben we iets heel erg fout gedaan.' Algemeen directeur van Expression, Peter Laanen, verwacht binnen twee jaar een nettowinst van tussen de vijf en tien procent van de omzet te bereiken. 'Ik denk dat we over vijf jaar minstens tien miljoen dollar hebben terugverdiend op het geïnvesteerd vermogen.'

Biologisch boeren

De portefeuille van Extent bevat ook deelnemingen met een veel lagere rendementsverwachting dan die van Expression. Van deze deelnemingen vindt Wintzen het belang te groot om ze te laten schieten. 'Wij zijn bezig in een business waarvan andere investeerders soms denken dat enkele zin het niet levensvatbaar is, omdat het te groen, te link, te vaag of te hip is. Neem Ode. Dat is geen activiteit die ons rijk gaat maken, maar het moet wel een kans krijgen.' Wintzen herhaalt nog maar eens dat het belangrijkste criterium voor hem 'de fun' is die hij aan een deelneming beleeft. Al moet vanzelfsprekend Extent er meer centen aan overhouden dan dat het er heeft ingestopt. En dat lukt volgens Wintzen goed. 'Ik maak me absoluut geen zorgen dat Extent een schandplek zal zijn in de participatiewereld. Een potje knikkeren wil ik ook winnen, het gaat me alleen vooral om het spel en minder om de knikkers.'

Slechtlopende projecten waarin Wintzen gelooft, krijgen relatief lang de kans om alsnog een succes te worden. 'Maar als een deelneming zoals Source niet levensvatbaar blijkt te zijn, wordt de stekker er echt wel uitgetrokken. Je kunt niet eeuwig aan een dood paard blijven rukken in de hoop dat hij ooit weer eens op zal staan', meent Wintzen. 'En als het fout gaat, dan is dat gewoon kut.' Termen als rendementseis, profitability en swot-analyse kunnen hem eigenlijk gestolen worden. 'Swot-analyse? Ik zou niet eens weten wat het is. Dat soort kreten kun je best in een of andere ouwelullensocieteit laten vallen, ik geloof er alleen geen moer van. Het gaat er toch om dat je op het juiste moment op de juiste plek bent en intuïtief te werk gaat.'

En natuurlijk dat je de juiste mensen kent, want Wintzen is een netwerker als geen ander. Niet alleen milieu-activisten moeten hem begrijpen, ook met de gevestigde orde van het zakenleven wil Wintzen door een deur kunnen. Hij wil door beide kampen 'nog net geaccepteerd' zijn, maar vooral door het establishmentkamp. 'Het heeft geen enkele zin om daar uitgekotst te worden, want dan is mijn invloed afgelopen. Toegang tot de mensen aan de knoppen is belangrijk om de zaken te kunnen veranderen waarvan ik vind dat ze anders moeten. Daarvoor moet ik wel in adviescommissie x of y gevraagd worden en niet als complete outcast worden versleten.' Zelf rekent Wintzen zich gedeeltelijk tot het establishment. Ik ben iemand die in zeer behoorlijke welstand leeft, maar tegelijkertijd ook vecht tegen de dingen die gaande zijn. Natuurlijk is het niet voldoende om in een Renault Twingo te rijden, maar het is wel een manier om te laten zien dat het ook anders kan. Ik vecht voor bewustzijn daarover.'

Dat hij keer op keer zijn eigen handelen moet ver antwoorden, vindt Wintzen niet meer dan begrijpelijk. 'In de ogen van anderen ben ik af en toe natuurlijk zo dubbel als wat. Als ik echt consequent was, vloog ik niet naar San Francisco. Dan zat ik leuk in Nederland biologisch te boeren, maar had ik nul invloed', filosofeert Wintzen. Daarom bouwt hij in San Francisco aan een netwerk. 'Het is belangrijk op de lijstjes te staan van de mensen die ertoe doen.'

Koeriersdienst

Het is inmiddels avond in San Francisco. De hal van Expression is tijdelijk verbouwd tot restaurant. Wintzen zit aan tafel naast Jerry Brown, de burgemeester van Oakland, het district dat grenst aan Expressions thuisbasis Emeryville. Brown, ooit gouverneur van Californie, moest het zeven jaar geleden als presidentskandidaat voor de Democraten afleggen tegen Bill Clinton. 'What the hell are you guys doing here', krast Brown met zuidelijke tongval. Terwijl Wintzen hem begint uit te leggen over Expression, schieten Browns donkere kraaloogjes om rustig heen en weer. De burgervader heeft meer belangstelling voor de dames aan tafel dan voor het verhaal van Wintzen. Als Brown even weg is, informeert Wintzen wat de voornaam van 'die vent' ook al weer is. Later zal hij over Brown zeggen: 'Hij heeft alleen belangstelling omdat hij ziet dat wij met iets bezig zijn dat hij zelf graag in Oakland wil hebben. Multimedia is de toekomst en Expression is de beste mediaschool ter wereld. Eigenlijk wil hij dat ik op een klein briefje schrijf wat zijn volgende politieke statement over breedbandige communicatie moet zijn. Nou de groeten, hij zoekt het maar lekker zelf uit.' Als Wintzen opstaat voor een korte speech begint hij met een pesterig 'Sorry Jerry, het is Emeryville geworden en niet Oakland.' De zaal lacht en Brown maakt zich na het hoofdgerecht snel uit de voeten. Wintzen is het om het even. 'Ik kan niet wakker liggen van die man, van hem heb ik toch niets nodig.'

'Likken naar beneden en trappen naar boven', was de carrieretip die Wintzen een paar jaar geleden in Quote gaf. Nog steeds is hij die mening toegedaan. 'Je moet het hebben van medewerkers, daar steun je op. En de baas? Fuck him.' Het ergste vindt Wintzen wel de bazen die hun secretaresse tutoyeren maar zich door haar meneer laten noemen. 'Dat is het toppunt van dédain. Je zit er samen voor, maar zij moet helaas het vervelende werk doen: de rotzooi achter mij opruimen. Moet ik dan ook nog meneer worden genoemd?' Het liefst gaat hij daarom om met mensen als Frager. 'Arne zag ik direct als een broeder. We zijn van dezelfde generatie. De opstandigheid van de flowerpowergeneratie die vecht tegen het establishment.'

Toch was het bijna niet tot vriendschap gekomen. 'Investeren in een platenstudio? Over mijn lijk', was Wintzens eerste reactie toen hem over The Plant werd verteld. 'Ik dacht: dat is gewoon de exploitatie van een studio, daar doe ik niet aan mee. Maar toen ik er een kijkje ging nemen, rook het er goed, voelde het goed en werd ik op slag verliefd op Arne.' Reden genoeg voor Wintzen om zakenpartner te worden. Met het geld dat Wintzen inbracht werd voor een miljoen dollar werd een nieuwe studio gebouwd en apparatuur aangeschaft. Hoe groot zijn totale investering is wil Wintzen niet zeggen. 'Het is een multimillion dollar investment. Dat is dus meer dan een en naar ik hoop minder dan twee, maar de laatste rekening heb ik er nog niet bij opgeteld.'

'Arne is een soundmixer die ondernemer is geworden', zegt Wintzen over zijn zakenpartner. 'Maar hij verzuimt iets te doen da essentieel is om geld te verdienen: minder uitgeven dan er binnenkomt. Geld interesseert hem niet.' Zo moest Wintzen hem afrader twee woonboten te kopen om 'zijn' musici in onder te brengen. 'Al begrijp ik heel goed waarom hij dat wil doen. Sausalito is een cult plek. Arne is een exponent van die cult. The Plant heeft de mafste architectuur die je ooit in een geluidsstudio bent tegengekomen. Hij wil artiesten als Metallica en Bon Jovi die hier soms maanden lang aan het opnemen zijn, onderbrengen. Hij heeft zelfs een aparte koeriersdienst om hen te verwennen: lijntje coke hier en een paal mooie meiden daar.' Wintzen kan glimlachen over Fragers droom schatrijk te worden met The Plant. 'Arne denkt dat hij ooit de loterij wint met een ster als Storm, die hij zelf ontdekt heeft. Ik kan niet beoordelen of dat ooit iets zal worden, maar ik denk van niet.' Voor Wintzen is dat ook niet de reden geweest om mede-eigenaar van Arexion te worden. 'Ik vind dat Arne zijn geld moet verdienen als geluidstechnicus en met het verhuren van de studio. Daar kun je heel behoorlijk aan verdienen. En dat andere, ach die droom moet je een mens als Arne gewoon gunnen.'

Hennep

Op Mount Tamalpais doet een zwoele zeebries het lange gras wuiven. Frager wil weten of Wintzen deze zomer nog een keer langskomt in San Francisco. 'Dan zit ik in mijn vakantichuis vlakbij Nice', antwoordt Wintzen. 'Kom maar langs. Woody Harrelson is er ook.' Acteur Woody Harrelson, de dommige barkeeper uit Cheers en hooSdrolspeler in Natural born killers en The people vs Larry Flint kent Wintzen uit het activistencircuit. 'Hij stond op een dag op mijn antwoordapparaat, ik had toen geen idee wie de goede man was.' In het tijdschrift Wired had Harrelson, die zich inzet voor het behoud van bossen, over Wintzen gelezen. 'Woody knokt voor het opzetten van hennepplantages in de Verenigde Staten, zodat hennep kan dienen als vervanger van katoen en hout. Hij wil graag dat ik hem daarin managementtechnisch ga steunen.' Eigenlijk voelt Wintzen daar niet veel voor. 'Als ik ergens geen verstand van heb dan is het wel agricultuur. Ik heb ook geen tijd om me erin te verdiepen. Maar hij komt er deze zomer nog eens rustig over praten.'

Ruimte voor Harrelsons plannen heeft Wintzen wel, want Extent is voorlopig nog lang niet 'organisch' uitgegroeid. 'Je kunt alle beurzen afgaan om op een mechanische manier nieuwe ventures te zoeken. Maar dat is niet mijn manier van werken. Ik doe het op de Eckart manier.' Een methode die volgens hem neerkomt op gewoon wachten en kijken wat er op je afkomt. 'Wanneer je een school als Expression start, dan komen de Woody's en Arnes van deze wereld vanzelf naar je toe. En als iets in onze portefeuille past, dan voegen we het eraan toe. Dat is veel natuurlijker. Wintzen gaat er niet van uit dat zijn Amerikaanse activiteiten beperkt zullen blijven tot Expression en The Plant. 'Laat mooie gekken met goede ideeën maar op me afkomen.' Wintzen is trots op zijn onderneming. 'Ik hoop op een dag allerlei leuke dingen achter te laten, een beetje zoals een schilder zijn oeuvre nalaat.' Dat is pure ijdelheid, verklaart hij0 zelf. 'Je kunt mij er niet van betichten dat ik een ego-vrij man ben.'r Anders zou ik deze dingen niet doen. Maar zonder ijdelheid worden C er geen schilderijen gemaakt, geen mooie in elk geval.' Zijn Amerikaanse maatje Frager tuurt naar het water van de Grote Oceaan.

'Dat daar is Stinson Beach', wijst hij naar het strand aan de voet van de berg. 'Soon to be called Wintzen Beach.'