‘Ze verwarren goede doelen met loterijen’

Eckart Wintzen over zijn functies in de loterij Wereld

Staatssecretaris Schmitz (Justitie) vindt de functies die ondernemer Eckart Wintzen combineert in de wereld van loterijen 'niet wenselijk'. Wintzen weigert een van zijn twee posities op te geven.

Door onze redacteur GEERT VAN ASBECK

DOORN, 24 DEC. Eckart Wintzen (58), oprichter van softwarehuis BSO (nu als Origin eigendom van Philips), vindt niet dat hij als 'ethisch en verantwoord ondernemer' schade oploopt door de ophef over zijn dubbelfunctie in het wereldje van loterijen-voor-goede-doelen. De kritiek op zijn positie komt volgens hem voort uit gebrek aan deskundigheid. je verwarren goede doelen met loterijen."

Het Tweede-Kamerlid Schutte (GPV), die hem van 'belangenverstrengeling' beticht, begrijpt volgens Wintzen de materie niet. En staatssecretaris Schmitz (Justitie), die de Tweede Kamer schreef de combinatie van functies 'niet wenselijk' te vinden, heeft haar huiswerk niet goed gedaan. "Het is allemaal een héle grote storm in een glas water", aldus Wintzen.

"Belangenverstrengeling? Belangenverstrengeling? Ik heb helemaal geen belangen in de wereld van de loterijen. Als er eén partij zich schuldig maakt aan belangenverstrengeling, dan is dat de overheid wel!"

Wintzen kan een tevreden man zijn. Hij ziet zich sinds vorige week openlijk gesteund door het college van toezicht op de kansspelen. Het college is het met hem eens dat zijn functies in de loterijwereld helemaal niets met belangenverstrengeling te maken hebben. Dat hij beide functies gewoon moet hand haven. "Door de Kamervragen en de antwoorden van de staatssecretaris wordt de indruk gewekt alsof Wintzen dingen doet die niet mogen. Dat is niet waar", zo zei voorzitter Lien Vos-van Gortel van het college vorige week.

Begin 1996 belandde Wintzen in het college van toezicht op de kansspelen, een nieuw adviesorgaan dat er voor het ministerie van Justitie op toeziet dat de kansspelen zich aan wet en regelgeving houden.

Een halfjaar later werd hij commissaris bij Doen Participaties, de participatiemaatschappij voor maatschappelijk verantwoorde en milieuvriendelijke bedrijven en Stichting Doen, een van de beneficianten van de Nationale Postcodeloterij. Wintzen kreeg zo een toezichthoudende functie bij een participatiemaatschappij die in verband gebracht kan worden met een van de kansspelen waar Wintzen als lid van het college toezicht op dient te houden.

Deze combinatie van functies bracht Wintzen dit najaar, toen de zaak in de publiciteit kwam, in een verwarrend parket. Concurrenten van de Postcodeloterij schroomden niet van hun afkeuring blijk te geven. De voorzitter van de Lotto bijvoorbeeld, oud-politicus Harry van den Berg, sprak van "een heel ongewenste situatie. Het controleorgaan, het college van toezicht, mag geen enkele verbinding hebben met de organen die het controleert."

Het Kamerlid Schutte, . als rechtgeaard gereformeerd christen kritisch jegens alles wat naar kansspel zweemt, stelde prompt schriftelijke vragen: Hoe kan het college nu zeggen dat er geen sprake is van schijn van belangenverstrengeling terwijl datzelfde college onlangs in zijn jaarverslag stelde dat er een belangrijke materiële verwevenheid bestaat tussen de Postcodeloterij en Doen Participaties? "Wilt U bevorderen dat thans spoedig een einde komt aan deze combinatie van functies?"

De antwoorden van Schmitz lieten aanvankelijk weinig ruimte voor twijfel. De combinatie van functies die Wintzen bekleedt is "niet wenselijk". En de staatssecretaris zal bevorderen dat het college de schijn van afhankelijkheid en belangenverstrengeling vermijdt. In kringen van het college van toezicht en van de Nationale Postcodeloterij stond het toen eigenlijk wel vast dat Wintzen hoe dan ook een van zijn beide functies moest opgeven. Maar het liep anders.

Wintzen wist het college vorige week te overtuigen van zijn gelijk. Niet in de laatste plaats door er op te wijzen dat een aantal andere leden van het college in hetzelfde schuitje zit als hij, doordat ze ook posities bekleden bij organisaties die geld ontvangen uit loterijen. Het college schaarde zich achter Wintzen en zal Schmitz nu uitleggen dat zij het bij het verkeerde eind heeft, aldus Vos-van Gortel.

Wintzen zelf over de kwestie: "Zowel uit de Kamervragen als uit de antwoorden van de staatssecretaris blijkt dat men niet op de hoogte is van wat er precies aan de hand is. Ze hebben hun huiswerk niet goed gedaan. Ze maken geen scheiding tussen loterijen en begunstigden ( ... ) Belangenverstrengeling? Ook al gaat de Postcodeloterij failliet, ook al verdienen ze het 100-voudige, dan nog heb ik geen belang. Als je commissaris bent van een dochter van een beneficiant van een loterij (Doen Participaties -red.) ben je geen belanghebbende."

Wintzen: "De voorzitter van het college zit zèlf in het bestuur van Jantje Beton dat geld krijgt uit loterijen. Zo is bijna iedere Nederlander van boven de 50 wel bestuurslid van het een of ander. Als je het goed gaat uitzoeken zul je zien dat er altijd wel ergens via loterijen geld binnenkomt." Het gaat volgens Wintzen allemaal om de spreekwoordelijke storm in glas water. "Wij hebben als college geen moer te maken met al die tienduizenden clubjes die krijgen van de loterijen. Misschien zit er hier en daar wel een organisatie tussen die al het geld dat ze van de loterijen krijgt in het haar smeert, of er snoepreisjes mee maakt naar Thailand. Nou, hartelijk gefeliciteerd, maar het college kan daar geen toezicht ophouden. Daar zijn andere instanties voor."

Wintzen: "In eerste instantie hebben het college en ik gedacht: ach, om iedere schijn te vermijden is het misschien het beste dat ik een van de twee functie neerleg. Wat kan het mij ook schelen, ik heb zat te doen. Maar vervolgens ga je toch nadenken: Verdomme ik kom in de verdachtenhoek te staan. Alsof ik iets te verbergen heb. Ik zou nu mezelf in de verdachtenbank plaatsen als ik, bij een van de twee zou aftreden zou iedereen denken, 'oh er is kennelijk toch wel wat aan de knikker, Wintzen is niet voor niets afgetreden'."

Wintzen wil "als gewoon burger" nog wel wat kwijt over het loterijwezen en belangenverstrengeling. Over de merkwaardige rol van de overheid met name. Maar liefst vijf ministeries zijn zowel, begunstigde als toezichthouder, constateert Wintzen. "Neem nou alleen al de aangekondigde fusie tussen drie loterijen waaronder, de Staatsloterij die straks samen meer dan driekwart van de markt in handen krijgen. Dat riekt naar monopolievorming. Maar Economische Zaken wil de fusie niet eens ter toetsing voorleggen aan de Europese Commissie."

Nee, 'burger' Wintzen blijft gewoon lid van het college van toezicht op de kansspelen, al was het alleen maar om dit soort misstanden aan de kaak te stellen.